Porsche Design

Porsche Design, otomobil tasarımcısı Ferdinand Alexander Porsche'nin 1972'de Stuttgart'ta kurduğu tasarım şirketidir. Şirket saat, gözlük, kalem ve ev eşyası gibi pek çok ürün grubunda çalıştı; pipo meraklılarını ilgilendiren yönü ise 1980'lerde ortaya çıkan pipo serisidir. Bu pipolar, endüstriyel tasarım dilinin klasik briyar biçimlerine uygulandığı ender örneklerden sayılır.

Tasarımcı ve tasarım fikri

Ferdinand Alexander Porsche (1935-2012), Porsche 911'in ilk taslaklarını çizen kişi olarak tanınır; hem Alman hem Avusturya vatandaşlığı taşıyordu ve tasarım stüdyosunu 1974'te Avusturya'daki Zell am See'ye taşıdı. Kendisinin pipo içtiği ve seriyi bizzat tasarladığı aktarılır; bu bilgi camia içi anlatıya dayanır, belgeye değil.

Serinin görsel imzası, kâseyi bir bilezik gibi saran yatay metal kanatlardır. Meraklılar arasında bu ayrıntı çoğunlukla hava soğutmalı motor kanatlarına yapılan bir gönderme olarak okunur. Kanatlara işlevsel bir rol de atfedilir: dış yüzeyi büyüterek ısıyı dağıttıkları söylenir, ancak bunu destekleyen ölçüm verisi bulunmaz. Biçim dağarcığı ise dardır; kayıtlara göre ilk dönemde biri düz, biri yarım eğri iki temel gövde vardı ve her ikisi de değişik renk ile metal bileşimlerinde sunuldu.

Üretim: Oldenkott'tan Gubbels'e

Pipolar Porsche Design'ın kendi atölyesinde değil, sözleşmeli üreticilerde yapıldı. İlk dönem üretimi Alman Oldenkott firmasına aitti; bu pipolarda ebonit ağızlık kullanıldı. Aynı firmanın "Turbo" adlı kendi serisiyle Porsche Design pipoları arasında biçim akrabalığı bulunduğu belirtilir. Anlaşmanın bozulmasıyla üretim birkaç yıl durdu; kopuşun tam tarihi kayıtlarda net değildir.

Seri 2000'lerin başında yeniden canlandı; kaynaklar başlangıç için 2001 ile 2002'yi verdiğinden yıl kesinleştirilemiyor. Bu kez üretimi, Hollanda'nın Roermond kentindeki Gubbels fabrikası (Elbert Gubbels & Zonen, Big Ben ve Amphora markalarının üreticisi) üstlendi. Yeni sürümde ebonit yerine akrilik ağızlıklar kullanıldı ve gövdeler 9 mm filtreye uygun biçimde delindi; filtresiz içmek de mümkündü. Konunun ayrıntısı için pipo filtreleri ve sistemleri maddesine bakılabilir.

İki dönemi ayırmanın en pratik yolu metal işçiliğidir. Erken Oldenkott örneklerinde siyah ya da alüminyum tonundaki metal, gövdeye kesintisiz oturacak biçimde gömülüdür; geç Gubbels sürümlerinde ise kâsenin üstündeki bileziğin vidayla tespit edildiği görülür.

Damga ve bugünkü durum

Pipolar üzerinde marka adı beyaz renkli "Porsche Design" yazısıyla belirtilir. Gubbels'in 2012'deki iflas başvurusunun ardından şirket yeniden yapılandırılsa da Porsche Design serisinin düzenli üretimi katalogda görünmez oldu. Bugün bu pipolar, özellikle ebonit ağızlıklı erken Oldenkott örnekleri, koleksiyoncuların ilgi gösterdiği parçalar arasında sayılır.