Sasieni

Sasieni, 1919'da Londra'da kurulan İngiliz pipo evidir; ağızlığına tek tek kakılan mavi noktalarla tanınır. Kurucu Joel Sasieni — adı kimi kayıtlarda Joseph olarak da geçer — Charatan tezgâhında yetişmiş, ardından Dunhill fabrikasında müdürlüğe kadar yükselmişti. Ailenin yönetimde kaldığı altmış yıl (1919-1979) bugün İngiliz fabrika piposunun klasik dönemi sayılır.

Fırın patenti ve ayıklama

Sasieni'nin kendi işini kurmasını mümkün kılan asıl buluş bir kurutma düzeneğiydi: 1919'da tescil edilen patent, funda kökü (briyar) haznelerin fırında olgunlaştırılmasına dairdi. Dönemin belgelerine göre her hazne ve sap altı hafta fırında tutulur, aralıklarla yerinden alınıp yüzeye çıkan nem silinir, çatlak var mı diye bakılırdı. Açık havada yıllar süren olgunlaştırmayı haftalara indiren bu yöntem, genç firmanın hızla büyümesinin de dayanağı oldu. Anlatıldığına göre fabrika kuruluşun hemen ardından yanmış, bina yeniden yapılarak üretime devam edilmiştir.

Ayıklama ölçütü sertti: 1929 tarihli katalogun kaydına göre satın alınan her yüz kırk dört blokta ancak dört tanesi en üst sınıfa uygun bulunuyordu. Elemeden geçemeyen ama sağlam olan gövdeler ziyan olmasın diye 1930'ların başında ayrı adlarla satılan yan seriler kuruldu; His Royal Highness, Royal Stuart, Mayfair, Friar, Henley Club ve Old England bunların başlıcalarıdır.

Mavi noktalar

İlk pipolarda ağızlıkta tek bir mavi nokta vardı. Dunhill'in beyaz noktasını çağrıştıran bu işaret eski işverenin hukuki itirazıyla karşılaştı ve anlaşmazlık iki pazarda farklı sonuçlandı: tek noktalı model Avrupa'da onlarca yıl üretilmeyi sürdürdü, Kuzey Amerika içinse yeni bir çözüm arandı. Önce nokta gövdenin yan yüzüne taşındı, ancak bu denemeden çok az sayıda pipo çıktı. Kalıcı karşılık, uzunlamasına bir baklava dilimi çizecek biçimde dizilen dört nokta oldu. 1920'lerin sonunda ağızlığın iki yüzünde dörder nokta taşıyan Eight Dot eklendi; İkinci Dünya Savaşı'nın kısıtları içinde bu seri kalktı, fabrika da büyük ölçüde savaş işine — kauçuk ve vulkanit parça, metal bilezik, hassas tornalama — yöneldi. Noktalar boyayla değil, ağızlığa açılmış deliklere mavi çubuk parçaları çakılarak yapıldığı için dizilimin simetrisi, özgün ağızlığı ayırt etmede bugün de ölçüt kabul edilir.

Şekil adları ve Alfred dönemi

Şekillere ad verme geleneği firmanın ilk kataloglarına iner: 1920'lerin ortasındaki listelerde otuza yakın şekil Londra semtlerinin, tatil kasabalarının ve tanınmış İngilizlerin adlarıyla anılır — Kensington, Chiswick, Wimbledon, Windermere gibi. Aynı yılların kataloglarında Dorset, Montrose ve onun pürüzlendirilmiş eşi Argyle "hanımlar için" başlığı altında yer alır; bu ince gövdeli modeller, benzerlerinin aksine normal ölçüde hazneye sahipti.

Joel Sasieni 19 Aralık 1945'te öldü; yönetimi 1946 Ocak'ında oğlu Abraham Alfred devraldı. Kimi kaynaklar ölüm yılını 1946 olarak verir. Alfred döneminde sapa "Four Dot" ibaresi eklendi, savaş öncesinin kıvrımlı "Sasieni" el yazısı yerini daha dik bir yazıya bıraktı, noktalar büyütülüp eşkenar bir baklava dilimine dönüştürüldü. Alfred kendi ürünlerini de ekledi: 1952'de patentlenen Fantail/Slendaline ağızlık, hafif gövdeli Litewate serisi, 1960'ta tescillenen Ruff-Root kumlama ve 1966'da tescillenen orta sınıf Two Dot.

Aile sonrası dönem

Alfred firmayı 1979'da, aktarıldığına göre Ian Chase önderliğindeki Güney Afrikalı bir yatırımcı grubuna sattı ve bir süre yönetim kurulunda kaldı. Yeni sahipler işe sınırlı sayıda Eight Dot yeniden basımıyla başladı; anlatıldığına göre yüz kadar yapılan bu pipoların her birinde Alfred'in imzasını taşıyan bir etiket vardı. Ortaklık uzun sürmedi: ağızlıkta sertleştirilmiş kauçuk (vulkanit) dışına çıkılmasına karşı çıkan Alfred, akrilik ağızlıklı bir Ten Dot piyasaya verilince firmadan büsbütün ayrıldı.

Grup 1986'da markayı New Jersey merkezli tütün ithalatçısı James B. Russell'a devretti. Bu dönemde yer adlı şekil isimleri ve yan seriler kaldırıldı, üretimin tamamına yakını Four Dot adıyla sunuldu; sap damgası iki satıra indi ve ibare Arap rakamıyla "4 Dot" yazılmaya başlandı. Koleksiyoncuların dönemleri ayırmakta başvurduğu en pratik işaret budur. 2002'de üretim, Comoy's ve GBD gibi eski Britanya markalarını da yapan Cadogan çatısına geçti; damga rehberlerine göre marka hâlâ bu şirkete bağlı olarak sürüyor.