Sesa

Sesa, Torino'da çalışan Branko Sesa'nın (d. 1962) kendi adını taşıyan pipo markasıdır. Hırvatistan'da doğan Sesa 1994'te Torino'ya yerleşmiş, pipo yapımına 2000 yılında başlamıştır. Atölyesi bugün de tek kişiliktir: aynı elden hem yeni pipolar hem de onarım işleri çıkar. Bu ikili çalışma biçimi, markanın kimliğini belirleyen ana etkendir.

Torino'daki çıraklık

Tezgâh başına geçmeden önceki mesleği felsefe öğretmenliğiydi; ahşap işçiliği ise boş vakit uğraşıydı. İşin inceliklerini, pipoya başladıktan kısa süre sonra tanıştığı İtalyan usta Mauro Gilli'nin yanında öğrendi. Gilli ile geçen dönem teknik altyapısını kurdu; buna karşılık estetik kararlar Sesa'nın kendisine bırakılmıştır. Hem Hırvat hem İtalyan vatandaşı olmasına karşın kendini İtalyan pipo ustası sayar; gerekçesi, zanaatı bu ülkede öğrenmiş olmasıdır. Markanın konumunu anlamak için İtalyan el yapımı piposunun kısa tarihi maddesine bakılabilir.

Malzeme ve yüzey

Sesa gövde tarafında briyar, zeytin ağacı, limon ağacı ve morta — bataklıkta binlerce yıl kalarak yarı fosilleşmiş meşe — üzerinde; ağızlık tarafında akrilik, ebonit ve kehribar üzerinde denemeler yaptı. Amaç yalnızca iyi tüten bir pipo değil, kendine ait bir üslup bulmaktı. Morta bugün markanın en tanınır tarafıdır; bu ahşapta ürettiği pipoların bir bölümü tekne ve gemi biçimlerinden esinlenen denizci temalıdır.

Yüzeyde düz (smooth), rustik ve kumlanmış işlemlerin üçünü de kullanır; bunları aynı gövde üzerinde birleştirdiği örnekler vardır. Ayrım için yüzey işlemleri maddesine bakılabilir.

Biçim anlayışı ve üretim

İlk on yılda üretim ağırlıklı olarak freehand ve heykelsi parçalardan oluşuyordu; briyarda fosil görünümlü oymalar bu döneme aittir. Ahşabın damarı özellikle güzel çıktığında yalın klasik biçimlere de yöneliyordu. Son on yılda ağırlık klasik biçimlere kaydı; freehand üretim ise sürmekle birlikte ikinci sıraya düştü, briyardaki figüratif oymalara ise artık dönülmedi. Kayıtlara göre yıllık üretim uzun süre elli parça dolayındaydı; 2017'de işi tam zamanlı hâle getirmesiyle bu sayı yaklaşık iki katına çıktı. Usta 2000'li yılların ortasından bu yana İtalya'daki pipo buluşmalarına da katılır; Bologna'da düzenlenen Smoke Style fuarı ile Cagli Pipo Festivali bunların başında gelir.

Pipoların yanında Toscano purolarına ağızlık (bocchino) ve pigini adı verilen küçük parçalar da üretir; bunlarda farklı malzemeleri bir arada kullandığı görülür. Onarımcılık ise ayrı bir okul işlevi görmüştür: başka ustaların elinden çıkmış çok sayıda pipoyu söküp toplamak, teknik ayrıntıları yakından tanımasını sağlamıştır.

Damgalama

Sesa pipoları ustanın adıyla damgalanır; adın yanına vurulan yıldızlar derecelendirmeyi gösterir. Yıldız sayısı arttıkça pipo üst dereceye geçer. Sesa, Torino'daki Bugianen Pipa Club üyesidir; kulüp 2019 yılının piposunu yaptırmak üzere kendisini seçmiştir.