Vincent (Roger Vincent)

Vincent, Fransa'nın Jura dağlarındaki Saint-Claude kasabasında çalışan oymacı Roger Vincent'ın adıyla anılan atölyedir. Seri üretim yapan bir fabrika değil, tek kişilik bir tezgâhtır: burada briyar kütüğü, kâse ve gövde bir yüzü ya da bir figürü betimleyecek biçimde elde oyularak işlenir. Vincent, Fransa'da bu işi sürdüren son usta kabul edilir; kimi kaynaklar onu Avrupa ölçeğinde de son oymacı pipo ustası olarak anar.

Ustalık çizgisi

Roger Vincent mesleğe, anlatılana göre 1958'de, kendisi de Saint-Claude'lu bir pipo oymacısı olan babası Léon Vincent'ın yanında çıraklıkla başladı. Kasabanın pipo sanayisinin hâlâ güçlü olduğu yıllarda yetişti; o dönemde oymacılık, gövde tornalama ya da cilalama gibi, fabrika üretiminin içine yerleşmiş ayrı bir uzmanlıktı. Vincent 1994'te, Fransa'da zanaat ustalığının en bilinen resmî unvanı olan Meilleur Ouvrier de France ("Fransa'nın en iyi zanaatkârı") payesini aldı. 2002'de emekli oldu; ancak tezgâhını kapatmadı ve o tarihten sonra sınırlı sayıda parça üretmeyi sürdürdü. Kendi beyanına göre kariyeri boyunca oyduğu pipo sayısı iki yüz elli bini aşar.

Oyma tekniği

Vincent'ın işi, kâsenin dışını süsleyen yüzeysel bir bezeme değil, gövdenin bütününü bir heykele dönüştürme çabasıdır. Portre pipolarında yanak, göz çukuru ve saç kütlesi doğrudan briyarın üzerinden çıkarılır; kâse haznesi de bu biçimin içine oturtulur. Ustanın kendi anlatımına göre tek bir portre yaklaşık bir buçuk saatlik oyma süresi ve yüzlerce keski vuruşu ister. Yeni bir modelin ilk örneğini tasarlamak ise daha uzun sürer, çünkü bir yüzün briyar üzerinde okunur hâle gelmesi için oranların baştan çözülmesi gerekir. Yapılan iş, Eskişehir'in lüle taşı oymacılığı geleneğini andırır; aradaki başlıca ayrım, briyarın çok daha sert ve damarlı bir malzeme olmasıdır.

Konular ve koleksiyonlar

Atölyenin en tanınan üretimi portre pipolarıdır. Ustanın, Fransa'nın Beşinci Cumhuriyet dönemi cumhurbaşkanlarını briyar üzerine işlediği; ayrıca yazar, şarkıcı ve tarihî kişilikleri konu alan seriler yaptığı aktarılır. Hayvan figürleri, ejderha başları ve fantastik motifler de tekrar eden temalar arasındadır. Kasabanın pipo müzesinde ustanın çok sayıda örneği sergilenir; aktarıldığına göre Birinci Dünya Savaşı askerlerini betimleyen bir dizi parça da bu koleksiyona katılmıştır.

Vincent'ın işleri, Saint-Claude'un Genod gibi fabrika kökenli markalarının yanında farklı bir damarı temsil eder: kasabanın adını kuran şey seri briyar üretimi olsa da, oymacılık en baştan beri bu üretimin yanında yürüyen bir uzmanlık dalıydı. Bugün bu dalın birkaç tezgâhla sınırlı kalması, Saint-Claude'daki iş bölümünün bir yüzyıl içinde ne ölçüde daraldığını da gösterir.