W.Ø. Larsen

W.Ø. Larsen, 1864'te Kopenhag'da kurulan ve bir yüzyıl sonra kendi pipo atölyesini açarak marka adıyla anılmaya başlayan Danimarkalı tütüncüdür. Şehrin yaya caddesi Strøget üzerindeki dükkân, 1960'lardan itibaren hem el yapımı Danimarka pipolarının satıldığı hem de bu pipoları yapacak kuşağın yetiştiği bir merkez oldu. Bugün adı, Danimarka okulu denen biçim anlayışının kurumsallaştığı birkaç adresten biri sayılır.

Amagertorv'daki tütüncü

İşi kuran Wilhelm Øckenholt Larsen (1836-1919) Randers doğumluydu; ikinci adı kaynaklarda Øckenholt ve Øckelholt olarak iki ayrı yazımla geçer. Yirmi sekiz yaşındayken, 1864'te, Kopenhag'ın Amagertorv meydanında bir tütün dükkânı ile puro imalathanesi açtı. Dükkân zamanla şehrin en tanınmış tütüncülerinden biri sayıldı ve 1913'te saray tedarikçisi (kgl. hofleverandør) unvanını aldı. İşletme kuşaklar boyu aynı ailenin elinde kaldı; pipo, bu ilk yüzyılda satılan mallardan yalnızca biriydi.

Dükkânın kendi atölyesi

1960'ların başı, Danimarka el yapımı piposunun yeni yeni ilgi topladığı yıllardı; dükkân da bu dönemde bağımsız ustaların, başta Poul Rasmussen'in, pipolarını raflarına aldı. Gelen istek kısa sürede tek bir tezgâhın kapasitesini aştı. İşletmeci Svend Bang'in yönlendirmesiyle çözüm, malı dışarıdan almak yerine mağazanın yanındaki odalarda kendi tezgâhını kurmakta bulundu. Atölyenin başına geçen ilk usta Sven Knudsen oldu; o kendi adıyla çalışmak üzere kısa sürede ayrılınca yerini Hans Nielsen aldı. Nielsen camiada "Former" lakabıyla tanınır; sözcük Dancada "biçimler" anlamına gelir.

Nielsen'in yönetiminde tezgâh sayısı arttı ve atölye, işletmenin kullanılmayan puro fabrikasına taşınacak kadar büyüdü. Markanın Select ve Straight Grain serilerini üreten bu kadro aynı zamanda bir okul işlevi gördü: Danimarka'nın ilk kadın pipo ustası sayılan Else Larsen, Poul Ilsted, Ph. Vigen, Teddy Knudsen, Tonni Nielsen, Peter Hedegaard ve Jess Chonowitsch burada çalıştı ya da burada yetişti. Çoğu sonradan kendi imzasıyla üretime geçti.

Yarı klasik çizgi

Atölyeden çıkan pipolar camiada "yarı klasik" diye anılan bir çizgide toplanır. Bu çizginin ayırt edici yanı klasik kalıpları terk etmek değil, onları yumuşatmaktır: oranlar biraz daha dolgun, hatlar biraz daha yuvarlaktır. Bir Larsen billiard'ında hazne silindirden çok armuda yakın durur, hazne ile sapın birleştiği yer belirgin bir geçişle ayrılır, pipo elde tutulduğunda ağırlık klasik İngiliz kalıplarına göre daha aşağıda toplanır. Yüzey işlemlerinde sarıdan turuncuya uzanan sıcak tonlar tercih edilmiştir. İşletmenin 1960 ile 1963 arasında İngilizce yayımladığı resimli kataloglar, dönemin şekil dağarcığını izlemek isteyenlerin bugün de başvurduğu belgeler arasındadır.

Devir ve kapanış

Former'ın İsviçre'ye geçip Bentley markasını kurmasının ardından atölyenin yönetimi Søren Refbjerg Rasmussen'e kaldı; serinin düz damarlı (straight grain) gövdeleri ise Teddy Knudsen'in öğrencisi Benni Jørgensen tarafından işlendi. İşletmenin başına geçen sonraki kuşak geleceği ucuz seri üretimde gördü ve Georg Jensen pipo fabrikasını bünyeye kattı. Kayıtlara göre bu tercih beklenen sonucu vermedi. Kopenhag'daki dükkân 2005'te kapandı, marka adı Stanwell çatısına geçti ve Larsen imzalı pipolar bu tarihten sonra fabrika üretimi olarak sürdü.