Yashtylov (Viktor Yashtylov)

Yashtylov, Rus yapımcı Viktor Yashtylov'un Saint Petersburg'daki atölyesinde ürettiği el yapımı pipoların adıdır. Atölye 2005 baharında kurulmuştur; o tarihten bu yana Yashtylov, hem kendi çizdiği serbest biçimlerle hem de ağızlığı gövdeye bağlamakta kullandığı sıra dışı çözümle ülkesinin dışında da tanınan bir ad hâline gelmiştir.

Atölyeye giden yol

Kayıtlara göre 1971'de Saint Petersburg'da doğdu ve yaşamını hep bu şehirde sürdürdü. Pipo yapımına 2000'lerin hemen başında, önce kendisi için çalışarak girdi; ilk yılları öğrenmeye ve tezgâh kurmaya ayrıldığından işleri geniş bir çevreye ancak 2004-2005 dolaylarında ulaştı. Atölyenin resmî başlangıcı olarak 2005 baharı anılır. Yashtylov başından beri hazır pipoların yanında ısmarlama iş de kabul etti: müşterinin gönderdiği bir eskiz ya da fotoğraftan yola çıkarak pipo yapmak, kaybolmuş bir piponun eşini üretmek, kırılan sapı onarmak, yıpranmış hazneyi elden geçirmek ve yeni ağızlık takmak atölyenin verdiği hizmetler arasındadır. Sipariş süresinin yoğunluğa göre bir iki ayı bulduğu belirtilir.

Mıknatıslı bağlantı

Yashtylov'un adını en çok duyuran buluşu, klasik tırnak-yuva (tenon-mortise) düzeninin yerine geçen mıknatıslı bağlantıdır. Sapın ucuna ve ağızlığın tabanına yerleştirilen küçük ve yüksek nitelikli mıknatıslar, iki parçanın sürtünmeye dayanmadan, pürüzsüz biçimde birleşmesini sağlar. Bu çözüm ona iki şey kazandırdı: geçiş bölgesinde alışılmış silindirik kesitin zorunlu olmaktan çıkması ve piponun daha sıcakken bile sökülebilmesi. Erken işlerinde sap ucu ile ağızlık tabanı arasındaki ilişkiyi kimi zaman koşut çizgilerle eriterek, kimi zaman da bilinçli bir orantısızlıkla karşı karşıya getirerek denemişti; mıknatıslar bu arayışı içbükey ve dalgalı yüzeylere, fasetli ve panelli serbest biçimlere taşımasını kolaylaştırdı.

Malzeme ve işçilik

Gövdeler için üç yıl dinlendirilmiş briyar plato bloklarıyla çalışır; kaynaklarda Korsika ve İspanya menşeli bloklar anılır, atölyenin ayrıca on yıl dinlendirilmiş Cezayir briyarına geçmeyi tasarladığı belirtilmiştir. Ağızlıklarda ağırlıklı olarak "A" damgalı ebonit kullanır, istek üzerine cumberland, akrilik ve suni kehribara da başvurur. Yüzey işçiliğinde ince zımparadan karnauba cilasına uzanan kademeli bir düzen izler; hazne iç yüzeyi de zımparayla düzeltilir. Duman kanalını piponun ölçüsüne ve sipariş verenin isteğine göre yaklaşık 2,8 ile 4,5 milimetre arasında açar; ağızlık içindeki hava kanalını ise ısırma ucuna doğru daralan koni biçiminde işler. Isırma ucunun genişliği ve kalınlığı da ağızda rahat durması gözetilerek ayarlanır.

Saint Petersburg çevresindeki yeri

Yashtylov, şehirdeki çağdaş yapımcı kuşağının merkez adlarından biri kabul edilir. Atölyesi yalnızca kendi üretiminin değil, başkalarının yetişmesinin de yeri olmuştur: Andrey Grigoriev yıllarca burada düzenli konuk olarak bulunmuş, 2010'da Yashtylov'un önerdiği çıraklıkla mühendislik işini bırakıp tam zamanlı pipo yapımına geçmiş ve mıknatıslı ağızlık tekniğini de bu atölyede öğrenmiştir. Rus el yapımı üretiminin başka örnekleri için Vladimir Grechukhin ve Kharitonov maddelerine bakılabilir.