Doğal Finiş Pipolar (Natural Finish)

Doğal finiş (natural finish), funda kökü (briyar) bir piponun yüzeyine hiçbir renklendirici sürülmeden, yalnızca zımparalanıp cilalanarak bitirilmesidir. İngilizce kaynaklarda "virgin finish" adıyla da anılır. Yeni bir doğal finiş pipo çoğunlukla açık bal rengindedir ve damar deseni araya giren bir renk katmanı olmadan görünür. Yüzeyde saklanacak bir örtü bulunmadığından bu bitirme, hem seçilen bloktan hem de işçilikten kusursuza yakın bir sonuç bekler.

Yüzeyin hazırlanışı

Doğal finişte yapılan iş kabaca ikiye ayrılır: gittikçe incelen zımparalarla yüzeyi düzleştirmek ve ardından keçe ile mumlayıp parlatmak. Briyarın kendi rengi dışında bir ton eklenmez, ahşabın ne kadar açık ya da koyu olacağını bloğun kendisi belirler. Her kusur göründüğü için bir atölyede işlenen blokların ancak bir bölümü bu bitirmeye uygun bulunur; gerisi dokulu ya da boyalı bitirmelere ayrılır. Kumlama ve rustik gibi dokulu seçeneklerin ayrıntısı yüzey işlemleri maddesindedir.

Renk zamanla nasıl değişir

Boyasız briyarın rengi sabit değildir. İçim sırasındaki ısı ile elin bıraktığı doğal yağlar birleştikçe açık bal rengi önce koyu bala, ardından kızıl kahveye doğru ilerler. Değişimin ahşabın derinine değil yüzeye yakın katmana ait olduğu kabul edilir. Pipo elde tutulduğu yerlerde daha hızlı koyulaştığından renk çoğu zaman eşit dağılmaz; hazne ağzındaki isli koyulaşma da en çok bu bitirmede belli olur. Ortaya çıkan patina lüle taşı pipolardaki renklenmeyle karşılaştırılır; mekanizma aynı olmasa da her iki malzeme de kullanıldıkça görünümünü değiştirir. Boyalı bir pipoda ise renk büyük ölçüde boyanın çizdiği yerde kalır.

Boyanın işlevi

Bir piponun boyanmasının başlıca üç gerekçesi sayılır: bloktan bloğa değişen tonu birbirine yaklaştırmak, damar desenini belirginleştirmek ve kusurları göze batmaz kılmak. Damarı öne çıkaran kontrast boyama, farklı yoğunluktaki liflerin boyayı farklı oranda emmesinden yararlanır; iki ayrı renk üst üste sürülür, sonra fazlası alınır. Açık tonlu hafif bir boyanın soluk bir damarı ortaya çıkarırken piponun açık görünümünü koruyabildiği de bilinir; bu yüzden doğal ile boyalı arasındaki sınır her zaman keskin değildir. Boyanın nereye uygulandığı ayrı bir konudur: nitelikli üretimde yalnızca haznenin (bowl) ve sapın (shank) dış yüzeyi boyanır, hazne içi ile duman kanalı çıplak bırakılır; ucuz üretimde gövdenin tümüyle boyaya daldırıldığı aktarılır. Carl Ehwa Jr., 1974 tarihli pipo ve tütün kitabında en iyi briyarın açık renkli olduğunu, koyu boyanın çoğu kez sıradan bir damarı örtmeye yaradığını yazmıştır; bu görüş o günden beri sık yinelenir. Bunun bir kural değil bir eğilim olduğunu, koyu boyalı nitelikli pipoların da az olmadığını eklemek gerekir.

Kusurlar, dolgular ve damar

Briyar doğal bir köktür; kum kesesi (sandpit) ve küçük boşluklar sık görülür. Yapımcının önünde üç yol vardır: kusuru macunla doldurmak, dokulu bir bitirmeye geçmek ya da kusurun üstünü küçük bir motifle oyup bilinçli bir ayrıntıya çevirmek. Macun dolgu doğal finişin en zayıf noktasıdır. Briyar gözeneklidir ve zamanla koyulaşır; macun ise içine briyar tozu ile boya karıştırılsa bile gözeneksiz kaldığından ilk günkü tonunu korur. Bu yüzden başlangıçta fark edilmeyen dolgular yıllar sonra açık lekeler hâlinde belirebilir; sektör kaynakları da dolgulu pipoların zamanla benekli bir görünüm alabileceğini belirtir. Buna karşılık ufak kum lekeleri, ahşap koyulaştıkça göze daha az batar hâle gelir.

Boyasız yüzey damarı saklamadığı için doğal finiş, düz damar (straight grain) meraklılarının başvurduğu bitirmedir. Kusursuz damarlı örnekler üreticilerin üst kademelerinde ayrı adlarla anılır; kayıtlara göre Castello markasında alev damarlı örnekleri niteleyen ad Fiammata'dır.