Hayalet Aroma (Ghosting)
Hayalet aroma (ghosting), piponun daha önce içilen tütünün tadını ve kokusunu bünyesinde tutup sonraki içimlere taşımasıdır. Yumuşak bir Virginia beklerken haznede geçen haftanın isli Latakia'sını duymak, pipo dünyasında "hayalet" ile ilk karşılaşma sayılır. Sorumlusu, tütündeki yağların, katranın ve aroma bileşiklerinin haznenin gözenekli çeperine, duman kanalına ve karbon tabakasına sinmesidir. Hafif bir hayalet çoğu içici için kusur değil karakter kabul edilir; ancak birbirine zıt tütün aileleri arasında gidip gelenler için içimin tadını bozan bir sorun hâline gelebilir.
Hangi tütünler hayalet bırakır?
Her tütün az çok iz bırakır; bazıları ise hayaletiyle ünlüdür:
Latakia ve İngiliz harmanları: İs üzerinde kurutulan Latakia'nın dumanlı karakteri hazneye kolayca siner ve uzun süre kalır.
Aromatik harmanlar: Vanilya, kiraz gibi üst aromalar (topping) şekerli kalıntılar bıraktığından belirgin bir hayalet üretir.
Lakeland tipi çiçeksi tütünler: İngiltere'nin Göller Bölgesi'nde (Lake District) üretilen, gül ve sardunya esanslı preslenmiş dilimler (flake), camiada en inatçı hayaletin sahibi olarak bilinir.
Perique ve koyu Virginia'lar: Daha hafif olmakla birlikte bunların da iz bırakabildiği bildirilir.
Briyar mı lüle taşı mı: hangi malzeme daha çok tutar?
Malzeme |
Hayalet eğilimi |
|---|---|
En yatkın malzeme sayılır: gözenekli ahşap ve üzerinde biriken karbon tabakası, yağ ve katranı emer. |
|
Mineral yapısının daha nötr bir içim verdiği ve briyara göre daha az hayalet tuttuğu kabul edilir; yine de güçlü esansların lüle taşına da sinebildiğini bildiren içiciler vardır. |
|
Mısır koçanı |
Görece nötr kabul edilir; alışılmadık harmanları denemek için ayrılması yaygındır. |
Hayaletten kurtulma yöntemleri
Yöntemler hafiften ağıra doğru sıralanır; çoğu hayalet ilk iki adımda çözülür.
Üzerine içmek: Hafif hayaletlerin, nötr karakterli bir Virginia ile birkaç içimden bir düzine içime varan bir sürede kendiliğinden söndüğü anlatılır.
Derin temizlik ve raybalama: Duman kanalı alkole batırılmış temizleyicilerle silinir; kalınlaşmış karbon tabakası raybalanarak inceltilir. Ahşabı açıkta bırakmamak için yaygın başparmak kuralı, bir bozuk para kalınlığı kadar (kabaca 1-1,5 milimetre) karbon bırakmaktır.
Tuz ve alkol kürü: Hazne kaba tuzla doldurulur, üzerine yüksek dereceli alkol emdirilir ve 12-24 saat bekletilir; tuz, yağları ve katranı çeker. Alkolün dış yüzeye ve cilaya değmemesine dikkat edilir.
Pamuk ve alkol kürü: Aynı işlem tuz yerine hazneye bastırılan pamukla yapılır; gece boyunca bekleyen pamuğun koyulaşması, kalıntının çekildiğini gösterir.
İmbik (retort) yöntemi: Restorasyoncuların başvurduğu bu ileri teknikte kaynatılan alkol pipodan geçirilir; deneyim ve özel düzenek ister.
Hayaleti önlemek
En pratik çözüm, pipoları harman ailesine göre ayırmaktır: biri İngiliz harmanlarına, biri aromatiklere, biri sade Virginia'lara adanır. Bu yaklaşım pipo rotasyonu alışkanlığıyla doğal biçimde birleşir. Düzenli pipo temizliği de payını oynar: her içimden sonra kanaldan temizleyici geçirmek ve pipoyu iyice kurumaya bırakmak, kalıntı birikimini yavaşlatır. Lüle taşında ise karbon tabakası biriktirmemek yaygın tavsiyedir; bu da düzenli temizliği briyara göre daha önemli kılar.