Pipo Temizliği ve Bakımı

Pipo temizliği ve bakımı, piponun temiz tat vermesini ve uzun ömürlü olmasını sağlayan alışkanlıklar bütünüdür. Uygulamada üç kademede ele alınır: her içimden sonra yapılan hızlı temizlik, belirli aralıklarla yapılan düzenli temizlik ve gerektiğinde başvurulan derin temizlik. Sıklık için kesin bir takvim vermek güçtür; içim yoğunluğuna göre ayarlanması kabul edilir. Bakımın altın kuralı ise baştan bilinmelidir: ağızlık (stem), pipo sıcakken asla sökülmez. Isınan sap (shank) genişlediğinden, sıcakken zorlanan bağlantı funda kökü (briyar) gövdede çatlağa yol açabilir; parçalar ancak pipo tamamen soğuduktan sonra ayrılır.

Her içimden sonra

İçim bittiğinde kül ve dipte kalan yanmamış tütün (dottle) çanaktan boşaltılır. Çanağı sert bir yüzeye vurmak gövdeye zarar verebileceğinden, mantar tıpalı kül tablası ya da avuç içi kullanılması önerilir. Pipo hâlâ ılıkken ağızlıktan bir temizlik çubuğu (pipe cleaner) geçirilerek hava yolundaki nem alınır; çanak ağzı (rim) yumuşak bir bezle silinir. Bu kısa rutin, zifir birikimini yavaşlatır ve ekşimeyi geciktirir. Piponun içimler arasında dinlendirilmesi de bakımın parçası kabul edilir; bu konu pipo rotasyonu ve dinlendirme maddesinde ele alınır.

Düzenli temizlik

Belirli aralıklarla, yoğun kullanımda haftada bir sıklığa varabilecek şekilde, daha esaslı bir temizlik yapılır. Yüksek dereceli içilebilir alkole batırılmış kıllı (bristle) temizlik çubuğu ağızlıktan ve saptan geçirilir; ağızlık yuvası (mortise) alkole batırılmış kulak çubuğuyla silinir; ardından parçalar kuru çubuklarla kurulanır. Tat bırakmaması için nötr alkoller tercih edilir; rom, viski gibi içkiler pipoda tat bırakır. İzopropil alkol konusunda görüşler ikiye ayrılır; ağza giden parçada kalıntı kaygısıyla birçok içici yalnızca içilebilir etanol kullanır. Sert alkolün cilalı dış yüzeye değdirilmemesi gerekir. Çanaktaki isli koruyucu katmanın kalınlık denetimi de düzenli bakımın parçasıdır; ayrıntısı karbon tabakası ve raybalama maddesindedir.

Derin temizlik: tuz-alkol yöntemi

Çekişin daralması, ekşimiş ve yanık bir tat ("sour pipe" denen durum) ile içim sonunda artan nem, derin temizlik vaktinin geldiğini gösteren işaretler sayılır. Klasik yöntem, tuz-alkol uygulamasıdır (salt and alcohol treatment): ağızlığı sökülmüş piponun çanağı iyotsuz iri tuzla doldurulur, tuz alkolle ıslatılır ve pipo genellikle 12-24 saat dik konumda bekletilir. Alkol zifiri çözer, tuz da çözüneni emer; süre sonunda tuz dökülür, çanak temizlenir ve hava yolundan alkollü çubuklar geçirilir. Yöntem risksiz sayılmaz: karışımın sapa sızdığı ya da işlemin günlerce uzatıldığı durumlarda çatlama vakaları bildirilmiştir; işlem sonrasında piponun en az bir gün kurumaya bırakılması önerilir. Tuz yerine pamuk kullanan bir çeşitleme de vardır; hangisinin üstün olduğu tartışmalıdır. Aromatik tütünlerin bıraktığı koku izi ancak derin temizlikle azaltılabilir; bu konu hayalet aroma (ghosting) maddesinde işlenir.

Malzemeye göre farklar

• Ağızlık: Vulkanit (ebonit) ağızlıklar zamanla oksitlenerek donuklaşır ve düzenli silme ister; akrilik (lucite) ağızlıklar oksitlenmez fakat daha serttir. Ayrıntı için ağızlık malzemeleri maddesine bakılabilir.

• Lüle taşı: Gövde alkole ve suya briyardan daha duyarlıdır; çanakta karbon tabakası da istenmez. Temizlik ağırlıklı olarak kuru çubukla yapılır, dış yüzeydeki balmumu kaplamanın korunmasına özen gösterilir.