Ben Rapaport

Ben Rapaport, antika pipo koleksiyonculuğu ile tütün literatürünü bir araya getiren, yarım yüzyılı aşan yazı hayatıyla tanınan Amerikalı bir araştırmacıdır. Onu camiadaki diğer koleksiyoncu-yazarlardan ayıran şey, pipoya yalnızca bir içim aracı olarak değil; sanat tarihi, sanayi tarihi ve kitap tarihi kesişiminde duran bir nesne olarak bakmasıdır.

Koleksiyondan araştırmaya

Kendi anlattığına göre pipo biriktirmeye 1959'da başlamış, işi koleksiyonculuğa çeviren asıl dönemi ise Berlin Duvarı krizi yıllarında Almanya'da görevli bir Amerikan subayıyken yaşamıştır: eski eşya dükkânlarında karşısına çıkan Avrupa yapımı pipolar, sonraki uzmanlığın çekirdeğini oluşturmuştur. Ordudaki görevinden 1979'da ayrılmasıyla ağırlık yazıya ve araştırmaya kaymıştır. Sertifikalı kişisel eşya değerleme uzmanı sıfatıyla müzeler ve özel koleksiyoncular adına pipo koleksiyonu değerlemeleri yapmıştır; Pipedia'daki kayda göre 2001'den bu yana Alabama Üniversitesi bünyesindeki tütün ve toplum araştırmaları merkezine de danışmanlık vermektedir.

Kitapları ve kaynakçacılığı

Rapaport'un yazarlığı iki koldan ilerler. Bir yanda kaynakçacılık vardır: 1972 tarihli A Tobacco Source Book ile başlayan derleme çabası, 1989'da yayımlanan ve o erken çalışmanın yerini alan kapsamlı The Global Guide to Tobacco Literature'da olgunlaşmıştır. Öte yanda koleksiyoncuya yönelik el kitapları durur; bunların en bilineni, uzun yıllar alanın başvuru metni sayılan A Complete Guide to Collecting Antique Pipes'tır (1979, gözden geçirilmiş baskı 1998). Lüle taşı üzerine yazdığı Collecting Antique Meerschaums: Miniature to Majestic Sculpture, 1850-1925 (1999), 19. yüzyıl ortasından 20. yüzyıl başına uzanan oyma geleneğini konu alır. İlerleyen yıllarda kaleme aldığı kitaplar Qing dönemi afyon pipolarından Avrupa porselen piposuna, Amerikan İç Savaşı'nda tütün kullanımından 1850-1920 arasının tütün sanayiine kadar geniş bir alana yayılır. 2024 tarihli The Wide World of Wood Tobacco Pipes ahşap pipo zanaatının iki yüzyılını ele alır.

En çok başvurulan işlerinden biri ise bir kitap değil, bir listedir: İngilizce yayımlanmış pipo ve tütün kitaplarının konu başlıklarına göre düzenlenmiş dökümünü yeni başlıklar çıktıkça günceller. Böyle derlemeler, dağınık hâldeki pipo kitapları ve yayınları birikimini izlenebilir kılar.

Camiadaki yeri

Yazıları, 2019 baharında yayın hayatı sona eren Pipes & Tobaccos dergisinde düzenli olarak yer aldı; makalelerinin bir bölümü Pipedia üzerinden erişilebilir durumdadır. Pipo kulüplerinde verdiği konuşmalarla da bilinir. Camianın ona verdiği unvanlar sırasıyla şöyledir: kayıtlara göre 1973'te Pipe Smoker's Hall of Fame üyeliği, 1985'te l'Académie Internationale de la Pipe kurucu üyeliği, 1989'da Saint-Claude'daki Confrérie des Maîtres-Pipiers'ye kabul ve 2004'te Chicagoland Pipe Collectors Club'ın verdiği Doctor of Pipes unvanı. Antika pipo ile çağdaş briyar koleksiyonculuğunun ayrı iki kültür oluşturduğu yolundaki tartışmada, Rapaport'un yazıları antika kanadın başlıca kaynaklarındandır.