Cope Bros & Company: Tütün Üreticisinden Yayıncıya

Cope Bros & Company, Thomas ve George Cope kardeşlerin 1848'de Liverpool'da kurduğu bir tütün üreticisiydi. Firmayı tütün tarihinde ayrıksı kılan, ürün yelpazesi değil yayıncılığıdır: tanıtım malzemesini de okuma malzemesini de kendi bünyesinde üreten şirket, ardında aylık bir dergi, cep boyu kitapçıklar, büyük boy renkli taş baskı (litografya) kartlar ve sigara kartlarından oluşan bir yığın bıraktı. Victoria dönemi tütün kültürünü çalışan araştırmacı bugün en çok bu yığına başvurur.

Firmanın seyri

Fabrika 1853'te Lord Nelson Street'teki eski bir kilise binasına taşındı ve kırk yılı aşkın süre orada kaldı. 1880'lerde iki bine yakın kişi çalışıyordu; işgücünün büyük bölümünü kadınlar oluşturuyor, çalışma koşulları dönemin basınında örnek gösteriliyordu. Thomas Cope 1884'te ölünce şirket ertesi yıl halka açıldı, George Cope da ilk genel müdür oldu. Pipo tütünleri arasında koleksiyon kayıtlarından bugün de izlenebilen Bond of Union öne çıkar; katalogda Bristol Bird's Eye, Rifle Cake ve Golden Cloud gibi adların ve Cavendish türü karışımların da yer aldığı belirtilir. Bağımsız varlığı, 1952'de Gallaher tarafından devralınmasıyla sona erdi.

Cope's Tobacco Plant

İlk sayısı 30 Mart 1870'te çıkan aylık Cope's Tobacco Plant, adının devamında hedef kitlesini de sayıyordu: üretici, satıcı ve içici. Derginin editörlüğünü John Fraser'ın yürüttüğü bilinir. İlk sayının on bin kopyayı aştığı ise yalnızca aktarıma dayanır; rakamı doğrulayan bir baskı kaydı bulunmuyor.

Sayfaların bir bölümü mesleğe ayrılmıştı: tütün tarımı, gümrük ve vergi düzenlemeleri, imalata giren makineler. Geri kalanı edebiyata bırakılmıştı. "Mixtures" başlıklı köşe edebî konuları izliyor, "The Smoke-Room Table" kitap eleştirilerine ayrılıyordu; şair James Thomson'ın katkıları dergide düzenli yer buldu. Çizimleri, "Pipeshank" imzasını kullanan ressam John Wallace (1841-1903) hazırlıyordu. Yayının 1881 başında kapandığı kabul edilir, ancak son sayıyı 1879'a çeken kaynaklar da vardır.

Kitapçıklar ve kartlar

Derginin kapanmasından yaklaşık on yıl sonra sıra, on dört sayılık Smoke-Room Booklets dizisine geldi; ilk kitapçık 1889'da çıktı, dizi 1890'ların ilk yarısında tamamlandı. Kitapçıklar dergide çıkmış yazıları yeni derlemelerle birleştiriyordu: Charles Lamb, Thomas Carlyle ve James Thomson seçkilerinin yanı sıra üç bölüm hâlinde basılan Pipes and Meerschaum, doğrudan pipoya ve lüle taşına ayrılmıştı. Dizinin on üçüncü sayısı John Ruskin'in metinlerinden derlenmişti; yazar 1893'te izinsiz kullanım gerekçesiyle mahkemeden tedbir kararı alınca firma dağıtımı durdurdu.

Ayrı bir gelenek de kartlardı. 1874'ten başlayarak her yıl, çoğu şubat ayında, abonelere büyük boy renkli bir taş baskı verildi. Bunlar günün tartışmalarını karikatürle kuran kalabalık sahnelerdi; kimin kim olduğunu çözmek okurun işi olduğu için firma yanına ayrı bir anahtar metin koyuyordu. Yüzyıl dönümünde ise yirmi beşlik ve ellilik sigara kartı serileri geldi: golfçüler, katedraller, şatolar, futbolcular, Dickens karakterleri. 1900 dolayında basılan elli kartlık takımlardan biri Walter Scott temalıydı ve Edinburgh'daki Scott Anıtı'nı da içeriyordu.

Bu yayınların toplamı, kendi çağının pipo ve tütün dünyasını dönemin diliyle kayda geçirdiği için sonraki araştırmacıya birinci elden malzeme verir; pipo kitapları ve yayınları ile sanayi tarihi araştırma kaynakları maddelerinde anılan derlemelerin çoğu Cope's koleksiyonlarına dayanır.