Dunhill Dead Root (DR)

Dunhill Dead Root, kısaltmasıyla DR, Dunhill üretiminin en üst basamağı sayılan düz damarlı (straight grain) gövdelere vurulan damgadır. Kısaltma İngilizcede "ölü kök" anlamına gelir; hem piponun yontulduğu kök yumrusunu hem de markanın erken dönem tanıtımlarında öne sürdüğü bir iddiayı karşılar. Adın bu ikinci yüzü, damganın kendisinden çok daha fazla tartışılmıştır.

Damganın ortaya çıkışı

Dunhill'in Duke Street'teki ilk tütüncü dükkânı 1907'de açıldı; DR damgasının hangi yıl kullanılmaya başlandığı ise kesin değildir. Kayıtlara göre damga en geç 1910'ların ortasında görülür, kimi araştırmacılar başlangıcı şirketin pipo işine giriştiği ilk yıllara kadar geriye çeker. Damga, haznenin marka yazan yüzünde bitişi gösteren harfin yerini alıyordu. 1931'e kadar markanın düz yüzeyli tek bitişi Bruyere olduğundan, erken tarihli DR'lerin tamamı bu bitişi taşır. Bu gövdelerin üretim yeri de farklıydı: 1920'den önce DR'ler Londra'daki atölyede ham yumrudan elde yontulurken, sıradan Bruyere'lerin çoğu Fransa'da tornalanıp Londra'ya yalnızca bitirilmek üzere geliyordu.

Açık renkli, damarı belirgin Root Briar bitişi 1931'de üretime girince ölçüt de değişti. Ertesi yıldan başlayarak DR'ler bu bitişle anıldı ve damga DRR biçimini aldı; ikinci harfin Root'u gösterdiği kabul edilir. Damgalar tek başına değil, pipoyu yıla kadar tarihlendirmeye yarayan öbür işaretlerle birlikte okunur; bu ayrıntıları Dunhill patent damgaları ve tarihlendirme maddesi ele alır.

"Ölü kök" gerçekten ölü mü?

Markanın erken dönem afiş ve kataloglarında pipoların doğada yüzyıllarca kendiliğinden kürlenmiş, yüz yaşını aşkın köklerden yontulduğu yazıyordu. Bitkinin yaşam döngüsü bu tabloyu desteklemez: briyar olarak işlenen ağaç fundası yumrusunda damar deseni, bitki mevsimler boyunca büyürken oluşur; yumru topraktan çıktıktan sonra desene yeni bir katkı gelmez. Bugünkü uygulamada yumrular canlı bitkiden sökülür, saatlerce kaynatılır ve aylarca kurutulur; işlenebilir boya erişmeleri otuz ile altmış yıl sürer. Uzmanların çoğu bu nedenle "ölü kök" tanımını bir malzeme sınıfı değil, tanıtım dilinden kalma bir ad olarak okur.

Damganın arkasındaki iş de rastlantı değil ayıklamadır. Düz damar, gövde tornalanırken çıkan bir sürpriz olarak değil, ham briyar daha kesilmeden yapılan eleme sırasında saptanır; şekil çoğu zaman eldeki damara göre belirlenir. Bu yüzden DR, ayrı bir malzeme türünden çok, seçmeyle ulaşılan bir kalite basamağı sayılır.

Derecelendirme

İlk dönemde DR'ler arasında yapılan ayrım damar kalitesine dayanmıyordu: 1940'ların sonuna kadar kataloglar bu pipoları birkaç ticari kademe hâlinde listeliyor, kademeleri hangi damganın ayırdığı ise bugün bilinmiyor. Damar kalitesini harfle işaretleme uygulaması kayıtlara göre 1940'ların sonunda başladı; A'dan J'ye yükselen sırada J en üst basamaktı. Koleksiyonlarda en sık A ile E arasındaki derecelere rastlandığı, F'den sonrasının seyrekleştiği bilinir.

Yıldızlar 1970'lerin ortasında devreye girdi. Aktarılan bir şirket içi yazışmaya göre Haziran 1974'te her düz damarlı pipoya ek bir işaret vurulması kararlaştırıldı ve yıldız sayısı önce piponun boy grubunu gösterdi; işaretin doğrudan damar derecesine karşılık gelmesi 1979 sonrasına rastlar. Aynı dönemde büyük boy örnekler için XL damgası eklendi. Şirket kaynaklı aktarımlara göre Root Briar düz damarlıları bugün tek yıldızdan DRH'ye uzanan sekiz kademede sıralanıyor; 2000'de tanıtıldığı belirtilen Amber Flame serisi de aynı mantığı yıldız yerine alev işaretiyle sürdürüyor.

Başkan imzalı seçkiler

Derecelendirmenin dışında kalan bir uygulama daha aktarılır: yılda iki kez ayrılan küçük bir grubun şirket başkanınca değerlendirilmesi. Bu pipolara "Specially Selected By" ibaresi ve başkanın imzası vurulurdu. Seçkinin Alfred Dunhill döneminde başlayıp Richard Dunhill'in başkanlığında son bulduğu söylenir; başlangıç tarihi belgelenmiş değildir. Alfred Dunhill şirketin başkanlığını 1928'de oğluna bırakmış, 2 Ocak 1959'da ölmüştür; bu yüzden onun imzasını taşıyan geç tarihli örneklerin nasıl tarihlendirileceği koleksiyoncular için açık bir soru olarak durur.