Keens Steakhouse: Tavana Asılı Kil Pipo Koleksiyonu
Keens Steakhouse, New York'ta 1885'te açılan ve tavanına asılı on binlerce kil pipoyla ünlenen bir lokantadır. Pipo tarihi açısından önemi mutfağından değil, müşterilerin kendi pipolarını lokantaya emanet bırakması âdetini yirminci yüzyıla taşımış olmasından gelir. Bugün mekânda elli binden fazla pipo bulunduğu belirtilir; bu, tek çatı altında toplanmış en büyük kil pipo yığınlarından biri sayılır.
Kuruluş ve Herald Square yılları
Kurucusu Albert Keen, lokantayı açmadan önce Londra kökenli tiyatro ve edebiyat derneği Lambs Club'ın New York'taki işletmesini yönetiyordu. 1885'te kendi adıyla bağımsız bir lokanta kurdu. Mekân, dönemin tiyatro semti Herald Square'in tam ortasındaydı; oyuncular, yapımcılar, gazeteciler ve yayıncılar için buluşma yeri hâline geldi. Lokanta uzun süre yalnızca erkeklere açıktı. 1905'te bu kural mahkemeye taşındı: sahneden tanınan Lillie Langtry, içeri alınmadığı için dava açtı ve kazandı. Keens bugün adres olarak 72 West 36th Street'te bulunur ve Herald Square tiyatro çevresinden ayakta kalan son işletme kabul edilir.
Emanet pipo geleneği
Uygulamanın kökeni on yedinci yüzyıl İngiltere'sinin han kültürüne dayandırılır. O dönemde uzun saplı kil pipo yol boyunca sağ salim taşınabilecek bir eşya değildi; sapın inceliği en küçük sarsıntıda kırılmaya yol açtığından, düzenli müşteri piposunu uğradığı hanın rafında bırakmayı yeğlerdi. Keens bu alışkanlığı yirminci yüzyılın başında düzenli bir hizmete çevirdi: kayıtları tutan bir görevli ile pipoları raftan masaya taşıyan yardımcılar çalıştırılıyordu. Aktarılana göre pipolar Hollanda'dan getirtiliyor, siparişler birkaç yılda bir on binler mertebesinde veriliyordu. Rafa bırakılan uzun saplı biçim, churchwarden adıyla anılan tipin kendisidir.
Lokantanın pipo kayıt defterine yazılanların sayısı doksan bini aştı. Bu adlar arasında Theodore Roosevelt, Babe Ruth, Albert Einstein, J. P. Morgan, Douglas MacArthur ve "Buffalo Bill" Cody gibi isimlerin bulunduğu belirtilir. Böyle bir defterin tutulması, Keens'i bir lokantadan çok gayriresmî bir kulübe yaklaştırır; benzeri örnekler için bkz. pipo kulüplerinin tarihi. Devlet adamlarının pipolarının nasıl bir hatıra nesnesine dönüştüğü konusu ise Amerikan başkanlarına armağan edilen pipolar maddesinde ele alınır.
Sahiplik değişiklikleri
Lokanta 1928'de Herman Zuch tarafından satın alındı ve uzun süre aynı ailenin elinde kaldı. Kayıtlara göre işletme 1977'de Zuch'ın oğlu tarafından kapatıldı; dört yıl sonra, 1981'de kapsamlı bir onarımın ardından George Schwarz ile sanatçı Kiki Kogelnik tarafından yeniden açıldı. Kasım 2024'te ise Teksaslı işletmeci Tilman Fertitta'nın şirketine geçti.
Bütün bu el değiştirmeler boyunca tavandaki pipo koleksiyonu yerinde kaldı. Bu süreklilik, koleksiyonu mekânın demirbaşı olmaktan çıkarıp bir tür kayıt defterine dönüştürür: raflardaki her pipo, artık kimsenin gelip almayacağı bir emanettir. Keens bugün New York'un en eski ikinci biftek lokantası kabul edilir ve pipo koleksiyonu, kentin sigara içme âdetlerinin değiştiği bir yüzyıl boyunca dokunulmadan kalmış az sayıdaki maddi izden biridir.