Peterson System Standard: Sistem Piposuna Yakından Bakış

Peterson System Standard, Dublinli Kapp & Peterson atölyesinin en tanınmış tasarımı olan "System" düzeneğinin en yaygın ve en sade sürümüdür. Marka, dünya çapındaki ününü büyük ölçüde bu düzeneğe borçludur: dumanın içindeki nemi içiciye ulaşmadan önce toplamayı amaçlayan bir hazne ile, dumanı damağa yönlendiren özel bir ağızlık biçimi. Peterson kataloğunda System pipoları hâlâ ayrı bir aile olarak durur.

Patentlerin sırası

Sistemin bugünkü hâli tek bir buluşun değil, birbirini tamamlayan birkaç patentin sonucudur. Kayıtlara göre ilk patent 1890 tarihlidir ve sap ile kâse arasındaki geçiş bölgesine oyulan nem haznesini konu alır; hazne, duman kanalının alışılmıştan yukarıya taşınmasıyla altta boş bir hacim bırakılarak elde edilir. Kademeli ağızlık deliği için 1891, P-Lip olarak anılan ağızlık ucu için 1894 ve 1898 tarihli patentler anılır. Bu parçaların yanına sapı çepeçevre saran metal bilezikli army montür de eklenince düzenek bugünkü kimliğine kavuşmuştur.

Düzenek nasıl çalışır

Kâseden çıkan duman, sap içindeki delikten doğrudan ağızlığa gitmez; önce hazneye iner. Bunu sağlayan, ağızlığın gövdeye giren ucundaki uzantıdır: geçiş deliğini geçip hazneye sarkar ve dumanı dipte dolaştırır. Yoğuşan nemin bir bölümü böylece ağızlığa hiç girmeden haznede kalır. Uzantı, System Standard gibi sade modellerde ağızlıkla birlikte tek parça vulkanitten torna edilir; üst sınıf System pipolarında ise ağızlığa vidalanan ayrı bir metal parçadır. Eski örneklerde bu parça pirinç, sonrakilerde alüminyumdur. Görünüşü başka markaların yoğuşturucu iğnelerine benzediği için sık sık sökülür; oysa uzantı düzeneğin işleyen parçasıdır, çıkarıldığında hazne devre dışı kalır.

Ağızlığın iç deliği de baştan sona aynı çapta değildir; kademeli olarak değişir. Girişteki dar kesitten sonra kanalın genişlediği, uca yaklaşırken yeniden daraldığı bilinir. Genişleyen bölümde yavaşlayan dumanın nemini daha kolay bıraktığı kabul edilir. P-Lip ucunda delik tam ortada değil, üst yüzeydedir; duman bu sayede dilin üzerine değil damağa doğru yönelir. Amaç, dil ısırmasını azaltmaktır.

Kullanım ve tartışma

P-Lip, pipo camiasında görüş ayrılığı yaratan az sayıda ayrıntıdan biridir. Kimi içiciler ağızlığı dişleri arasında taşırken sağladığı tutuşu över; kimileri de sıcak dumanın damakta bir noktada yoğunlaşmasından yakınır. Temizlik de benzer bir tartışma başlığıdır. Pipo temizleyicinin bir uçtan girip öbür uçtan takılmadan çıkması beklenir; küçük ölçekli ve keskin kavisli System örneklerinde bu her zaman mümkün olmaz. Uygulamada ince temizleyicilerle çalışmak, hazneyi ise ağızlığı sökerek ayrıca silmek yeterli sayılır. Ayrıntılar için pipo temizliği ve bakımı maddesine bakılabilir.

System Standard serisi, iyi kalitede funda kökünden (briyar) yapılır; nikel montür ve army tipi geçme ağızlıkla sunulur. Seride cilalı ve rustik yüzeyler ile koyu ceviz tonunun yanında kırmızı ve abanoz siyahı gibi renk seçenekleri bulunur. Şekillerin neredeyse tamamı kavisli (bent) olup katalogda tek bir düz model yer alır. Markanın System dışındaki tasarım denemeleri için Peterson Darwin serisi ve B42 şekli maddesine bakılabilir.