Pipe Lon

Pipe Lon, Amerikan Virgin Adaları'na bağlı St. Thomas'ta 1960'ların başından 1986'ya kadar çalışmış bir pipo dükkânının ve bu dükkânın sattığı pipoların bir bölümüne vurduğu damganın adıdır. Adını, işletmeyi genç yaşta kuran New York doğumlu Lon Schwartz'tan alır. Bir perakende dükkânının pipo tarihine geçmesi alışılmış bir durum değildir; Pipe Lon'un anılmasının sebebi, Danimarka'da o yıllarda biçimlenmekte olan serbest formlu pipo anlayışının Amerika'ya ilk kez buradan geçmiş olmasıdır.

Liman dükkânı

St. Thomas, gümrüksüz alışverişiyle Amerikalı yolcuları çeken bir kruvaziyer durağıydı. Schwartz bu trafiği pipoya çevirdi ve zamanla Avrupa ve Amerika'nın büyük markalarının ada üzerindeki temsilciliğini elinde tutan bir işletmeye dönüştü; rafında Charatan, Barling, GBD ve Comoy's gibi İngiliz adlarının yanı sıra Stanwell gibi Danimarka markaları da bulunuyordu. Schwartz sonraki yıllarda dükkânında dünyanın en büyük açık pipo teşhirini, doksan metreye yaklaşan bir sergi hattını kurduğunu söylemiştir; bu iddia yalnızca kendi anlatımına dayanır, bağımsız bir ölçümle desteklenmez.

Dükkânın kendi adını taşıyan damgası da bu dönemin ürünüdür. Schwartz, sattığı pipoların bir kısmını üreticinin damgasını taşıyıp taşımadığına bakmaksızın "Pipe Lon" ibaresiyle işaretlemiştir. Bugün söz konusu damgayı taşıyan bir pipoda asıl yapımcıyı belirlemek, çoğu zaman biçimden, delik geometrisinden ve ağızlık (stem) işçiliğinden yürütülen bir tahmin işidir.

Kopenhag bağlantısı

Pipe Lon'u tarihe bağlayan olay, Schwartz'ın stok almak için çıktığı bir Kopenhag yolculuğudur. Anlatıldığına göre orada, o sırada henüz yaygınlaşmamış olan serbest formda yapılmış on sekiz pipoya rastladı, hepsini yerinde satın aldı ve genç yapımcının üretebileceği her şeyi sipariş etti. Bu yapımcı Preben Holm'du. Kaynaklar yolculuğun tarihinde tam olarak birleşmez; Schwartz'ın anlatımı 1960'ların ortasını işaret ederken, Holm'un ilk Amerika satışları 1967–68 yıllarına tarihlenir.

Bu karşılaşma iki sonuç doğurdu. Birincisi, Holm'un el kesimi biçimleri ada üzerinden Amerika'nın her yerinden gelen yolcuların eline geçti ve freehand anlayışı Amerikan pazarında ilk kitlesel görünürlüğünü kazandı. Kayıtlara göre Holm bu dönemde dükkâna birkaç kez gelip haftalarca kalmış, ülkenin dört bir yanından gelen içicilerin tepkilerini doğrudan derlemiştir. İkincisi, işin ölçeği kısa sürede tek bir dükkânın taşıyabileceğini aştı: Şubat 1971'de Schwartz, Holm ile New York merkezli dağıtımcı Lane Limited'in yöneticisi Herman Lane'i New York'ta bir araya getirdi. Bu ortaklık Holm'un üretimini atölye ölçeğinden fabrika ölçeğine taşıyacak ve Danimarka pipoculuğunun Amerika'daki en görünür ihracat kanalını kuracaktı.

Miras

Schwartz 1986'da işi bıraktı ve dükkân kapandı. Pipe Lon bugün ne bir marka ne de bir atölye olarak sürüyor; adı, ikinci el piyasasında karşımıza çıkan damgalı pipolarda ve Danimarka Okulu'nun Amerika'ya nasıl geçtiğini anlatan hikâyede yaşıyor. Bir perakendecinin bir yapımcıyı görüp riski üstlenmesinin, bütün bir üslubun yayılmasında ne kadar belirleyici olabileceğini gösteren örneklerden biri sayılır.