top of page
< Back

Pipo Müzayedeleri

Pipo müzayedeleri, pipoların ve tütün eşyasının açık artırma yoluyla el değiştirdiği satışlardır. Bu satışlarda çoğunlukla tek parçalar değil, dağılan koleksiyonlar ve kapanan müzelerin envanterleri dolaşıma döner. İmzalı oymalar, belgeli parçalar ve seri dışı örnekler pek çok defa ilk kez böyle bir katalogda kayda geçtiği için, müzayede pipo koleksiyonculuğu tarihinin de birincil kaynaklarından biridir. Tütün eşyasının kendi başına bir müzayede kategorisi sayılması 1970'lerin sonunu bulur.

Salonun eleme mantığı

Müzayede evi malı sahibinden emanet alır ve satış bedeli üzerinden komisyon kazanır. Bu nedenle kataloğuna yalnızca canlı bir teklif trafiği beklediği eşyayı koyar; beklentiyi karşılamayan parça geri çevrilir. Salon kataloglarında görülen tütün eşyası bu yüzden dolaşımdaki malın tamamını değil, dar bir üst dilimini temsil eder. Koleksiyoncu fuarları ile çevrim içi açık artırma siteleri böyle bir eleme yapmaz, çok daha geniş bir yelpazeyi dolaştırır; bu sitelerin ilki, Pierre Omidyar'ın 3 Eylül 1995'te Kaliforniya'da AuctionWeb adıyla kurduğu ve Eylül 1997'de eBay adını alan sitedir. Buna karşılık büyük salon satışları için basılan resimli kataloglar, satış tarihini, lot numarasını, tarifi ve önceki sahibi yazılı olarak kaydeder. Estate pipo piyasasında çoğu zaman eksik kalan köken zinciri, bu kataloglarda kalıcı biçimde durur.

New York'ta başlangıç

Kayıtlara göre yalnızca pipoya ayrılmış ilk müzayede, 4 Nisan 1978'de New York'ta, Sotheby Parke Bernet'in PB Eighty-Four adlı satış kolunda düzenlendi ve dönemin basınında kentin ilk pipo müzayedesi olarak anıldı. Kurumun geçmişi daha eskiye uzanır: Parke-Bernet Galleries 1937'de kurulmuş, 1964'te Sotheby's çoğunluk hissesini satın almıştı. Satışta 291 lot vardı; aralarında Garlow imzasını taşıyan ve sahneler oyulmuş sekiz funda kökü (briyar) pipo ile Bavyera kraliyet ailesine dayandırılan, hazne içinde el yazısı sahiplik notu bulunan armut ağacından bir pipo bulunuyordu. Oymaların çoğu 1949-1952 arasına tarihlenir; oymacı hakkında katalogdaki soyadı dışında güvenilir bilgi yoktur.

Bu satış kanalı kalıcı kıldı. Kayıtlara göre Guernsey's, Ocak 1991'de New York'ta büyük bir özel koleksiyonu; Otego'daki Hesse Galleries ise 8 Ekim 1994'te 1930'lardan beri biriktirilmiş yaklaşık altı yüz parçalık bir pipo takımını dağıttı. 9 Mart 1996'da yüz yaşında ölen komedyen George Burns'ün terekesi aynı yıl Sotheby's Los Angeles'ta satıldığında listede bir lüle taşı pipo da yer aldı. Maine eyaletindeki James D. Julia, 13 Şubat 1999'da dört yüzü aşkın lotluk bir tütün eşyası koleksiyonunu satışa çıkardı.

Londra, Viyana, Paris

1980'lerden başlayarak ağırlık Avrupa'ya kaydı. 1766'da kurulan Christie's'in 1975'te açtığı ve Temmuz 2017'de kapattığı South Kensington salonu, tütün eşyasının başlıca adresi oldu; kayıtlara göre Cambridge'de iki yüzyıla yakın hizmet vermiş bir tütüncü dükkânının vitrinleri ve artakalan İngiliz pipo stoku 1987 sonunda burada dağıtıldı. Yine kayıtlara göre 1990'da Phillips, İngiltere'de 1973'te açılmış özel bir pipo müzesinin bütün içeriğini üç aşamaya yayılan bir satışla elden çıkardı.

Kamu ve şirket müzeleri koleksiyondan çıkarma (deaccession) kararı aldıklarında parçaları kural olarak doğrudan özel kişilere satmaz; bu yüzden müzayede çoğu kez tek yol olur. Viyana'daki tütün müzesi, Austria Tabak'ın Ocak 2002'de bütünüyle Gallaher Group'a geçmesinin ardından kapatıldı; envanterinin bir bölümü, kayıtlara göre binden fazla lotluk bir satışla 2002 sonbaharında Viyana'da dağıldı. Dunhill markasının kurucusunun kendi pipo, tütün kavanozu ve kitap koleksiyonu ise kayıtlara göre 2004 ve 2006'da Christie's South Kensington'da iki ayrı satışla dağıldı.

Alanı 1969'dan beri izleyen bir koleksiyoncunun derlemesine göre 2009 baharına gelindiğinde dünyada pipo satılan 178 müzayede yapılmıştı: Amerika Birleşik Devletleri'nde 55, Britanya'da 46, Paris'te 47, Kıta Avrupası'nın geri kalanında 30. Bu, kırk yıla yayılan dönemde yılda ortalama dört satış demektir. Paris'teki yoğunluğun merkezi, 1 Haziran 1852'de açılan Hôtel Drouot'dur; burası tek bir şirketin salonu değil, bağımsız müzayedecilerin ortaklaşa kullandığı bir satış merkezidir.

bottom of page