Robert L. Smith ve Filto Sistem Piposu

Robert L. Smith, yirmi yıla yayılan bir uğraşın sonunda metal gövdeli bir filtre piposu tasarlayıp bunu Kuzey Karolina'da Filto adıyla üreten Amerikalı mucittir. Adı pipo tarihinde ne bir oymacı ne de bir fabrikatör olarak geçer; asıl izi, tescil kayıtlarında bıraktığı üç ayrı pipo patentidir. Bu patentler tek bir fikrin adım adım olgunlaşmasını belgelediği için, pipo patentlerinin tarihlendirmede neden işe yaradığının da güzel bir örneğidir.

Patent zinciri

Smith'in ilk başvurusu 3 Nisan 1946 tarihlidir ve ancak 17 Şubat 1953'te 2.628.622 sayısıyla tescillenmiştir. Belgede mucidin adı Robert Lequeux Smith, yerleşim yeri ise San Diego olarak geçer. Bu ilk tasarımda sap, dışına kanatlar açılmış bir ısı değiştiricidir: duman helis biçimli bir yol boyunca ilerlerken soğur, sonra taze tütünle doldurulmuş bir hazneden geçer. 5 Ocak 1949'da yapılan ikinci başvuru ise 6 Ekim 1953'te 2.654.370 sayısıyla sonuçlanmıştır; bu belgede Smith'in adresi Portsmouth olarak kayıtlıdır. Burada dumanı geri döndüren çanak biçimli bir yönlendirici ile değiştirilebilir tütün dolgulu, delikli tabanlı bir filtre sepeti tarif edilir.

Üçüncü ve en bilinen belge 17 Ekim 1963'te dosyalanmış, 23 Şubat 1965'te 3.170.468 sayısıyla tescillenmiştir. Bu kez başvuru sahibi hakları Burgaw merkezli Filto Pipes, Inc. şirketine devretmiştir. Patent metni, önceki iki belgeye açıkça atıfta bulunur ve aradaki bir başvurunun terk edildiğini kaydeder. Getirdiği yenilik iki yanlıdır: filtre sepeti, kovanın içinde iki ince ayakla asılı durur; böylece duman sepetin kenarlarından dolaşabilir ve katran birikip yolu tıkamaz. Sapın ucundaki esnek kapak ise çıtçıt gibi geçirilip sökülür. Sepetin dışarı taşan çıkıntıları, filtrenin parmakla tutulmadan çekilip atılmasına imkân verir.

Filto pipoları

Filto, pipo filtreleri ve sistemleri başlığı altında toplanan metal saplı düzeneklerin Amerikan kolundandır ve kurgu bakımından Kirsten Pipe Company pipolarını andırır. Sap, metal bir silindirdir; içine yerleştirilen emici filtre yerinde bir klipsle tutulur ve duman filtrenin kenarlarından dolanarak katranın bir bölümünü orada bırakır. Eldeki örnekleri inceleyen koleksiyoncuların aktardığına göre briyar kâse gövdeye vidalanır, ağızlık sert kauçuktandır ve kâselerle saplar birbirine takılabilen farklı renklerde üretilmiştir; bu ayrıntıları doğrulayan resmî bir üretici kaydı bulunmuyor. Bilinen örneklerde gövde damgası üç satırdır: en üstte "FILTO", altında "BURGAW, N.C.", en altta patent ve üretim yeri kaydı.

Marka topluluk içinde altmışlı yılların ortasıyla anılır. Koleksiyoncular arasında anlatıldığına göre Smith işi yetmişli yıllarda Dr. Grabow çatısı altına devretmiş, üretim kısa süre sonra sönmüştür; bu aktarımı destekleyen bir belge kaydı bugün için elde yoktur. Filto pipoları artık üretilmemekte, yalnızca ikinci el dolaşımda görülmektedir.