The Doodler

The Doodler, Amerikalı pipo yapımcısı Tracy Mincer'ın 1950'lerin başında ortaya koyduğu ve kâse çeperine açılan delikler yoluyla dumanı serinletmeyi hedefleyen bir pipo modelidir. Model, Mincer'ın adını taşımaz; kendi başına bir marka gibi damgalanmış, sonraki yıllarda tasarımı satın alan firmanın elinde de aynı adla üretilmeyi sürdürmüştür.

Ortaya çıkışı

Mincer, 1934'te kurduğu ve savaş sonrası yıllarda geniş bir dağıtım ağına kavuşan markasının adını 1953'te yitirmiştir; bu sürecin ayrıntıları Custom-Bilt maddesinde ele alınır. Yeni modelin 1952'de gündeme geldiği, kâselerin torna işini ise New Jersey eyaletinin Jersey City kentindeki National Briar Pipe Co.'nun fason olarak üstlendiği kayıtlıdır. Aynı firma Biltmore, Forecaster, Kleenest ve Rembrandt gibi kendi markalarını da piyasaya veriyordu.

Tasarımın el değiştirme takvimi kaynaklarda tam örtüşmez. Bir anlatıya göre National Briar modeli yaklaşık 1960'ta satın almış, bir başkasına göre ise Mincer pipoyu 1960'ların ortasına dek kendisi üretmeyi sürdürmüş, üretim ancak bundan sonra bütünüyle National Briar'a geçmiştir. Mincer'ın ölüm yılı da tartışmalıdır: aynı kaynak kümesi içinde 1964 ve 1966 tarihleri ayrı ayrı anılır. Üretimin 1980'lerin başında sona erdiği aktarılır; bu tarih tek bir koleksiyoncu kaynağına dayandığından kesin sayılmamalıdır.

Tasarım

Doodler'ı benzerlerinden ayıran şey, tütün haznesinin çevresine bir halka oluşturacak biçimde dizilmiş dikey deliklerdir. Bu kanallar kâsenin ağız kenarından tabana doğru iner ve gövdenin dış yüzeyine oyulmuş bir ya da birkaç yatay oluğa açılır. Amaç, hava akışını çoğaltıp yanma sırasında ısınan gövdeyi serinletmektir; bu yönüyle model, pipo filtreleri ve sistemleri başlığı altında toplanan serin duman arayışlarının kendine özgü bir örneği sayılır. Delik dizisinin düzenli yerleşebilmesi silindirik bir kâse gerektirdiğinden model ağırlıklı olarak üç boyda billiard biçiminde yapılmıştır; kalın gövdeli başka biçimlere rastlandığı da bildirilir. Yüzeyler çoğunlukla Mincer üslubuna yakın kalın dokulu bir rustik işlemle bitirilmiştir.

Ağızlık üzerindeki damganın gotik esintili bir yazıyla "The Doodler" ibaresini ve altında ithal briyara işaret eden bir satırı taşıdığı, yıllar içinde iki, üç, hatta dört yatay kanallı örneklerin belgelendiği aktarılır. Koleksiyoncular arasında tasarımın bir zayıflığı da bilinir: delik ve kanalların incelttiği bölgelerde çatlaklar oluşabilmektedir. Bu kırılganlık, bugün sağlam durumda kalmış örneklerin görece az sayıda olmasının başlıca nedeni sayılır.

Holeysmoke ve sonrası

Mincer'ın eski ortağı olarak anılan (bu ortaklık bağımsız kayıtlarla doğrulanabilmiş değildir) Claude Stuart — kaynaklarda Stewart yazımıyla da geçer — tasarımın el değiştirmesinden sonra Holeysmoke adıyla neredeyse aynı ilkeye dayanan bir hat üretmiştir. Böylece aynı fikir, iki ayrı isim altında uzun yıllar piyasada kalmıştır. Stuart daha sonra Tracy Mincer adını taşıyan şirketi devralmış, ürünleri çoğunlukla oymalı ve dokulu kâselerle bitirmiş, şirket ise 1990'da kapanmıştır. Modelin tasarımcısıyla ilgili ayrıntılar için Mincer maddesine bakılabilir.