Caminetto: Marka Tarihi, Seriler ve Damga Okuma
Caminetto, 1968'de Kuzey İtalya'nın Cucciago köyünde kurulan ve ağızlığına kakılan bıyık ambleminden tanınan pipo markasıdır. On yılı biraz aşan ilk dönemi ile 1980'lerin ortasında yeniden başlayan ikinci dönemi arasında hem üretim düzeni hem damgalama biçimi değiştiğinden, marka koleksiyoncular için ayrı bir tarihlendirme başlığı sayılır.
Ortaklık ve marka adı
Markanın çekirdeğinde iki usta ile bir tüccar vardır. Çevresinde "Peppino" diye bilinen Giuseppe Ascorti, Cantù'daki Castello atölyesinde on yılı aşkın süre çalışmış, funda kökü (briyar) işlemeyi orada öğrenmişti. Cucciago'da kapı komşusu olan Luigi Radice ise 1960'tan beri yine Castello'da pipo yapıyordu. İkisi 1968'in sonunda atölyeden ayrılıp Cucciago'da kendi tezgâhlarını kurdu. Üçüncü ortak, Milano'da tütüncü dükkânı işleten Gianni Davoli'ydi; Amerika'daki toptancı bağlantıları sayesinde satış ve dağıtım işi ona kaldı.
Marka adı, İtalyancada şömine anlamına gelen "camino" sözcüğünün küçültme biçimidir. Ortaklar da zamanla "i tre camini", yani üç baca diye anıldı. Ascorti ile Radice'nin gür bıyıkları hem ağızlığa kakılan amblemin hem de markayla birlikte anılan "la pipa del baffo" (bıyıklı pipo) sözünün kaynağıdır.
Büyüme ve dağılma
Kayıtlara göre Amerika'daki dağıtım Tinder Box zinciri üzerinden yürüdü ve rustik yüzeyli Business hattı markanın en çok tanınan serisi hâline geldi. Talep büyüdükçe Davoli makine yatırımı yaptı ve şirketteki payı arttı; aktarılanlara göre yıllık üretim birkaç bin adede ulaştı. Standart şekil numaralarına bağlanan seri üretim ile el işçiliğine dayanan çalışma anlayışı arasındaki gerilim ortaklığı bitirdi: Radice 1979'un aralık ayında ayrıldı, 1980'de kendi adını taşıyan markayı kurdu. Ascorti ailesi de aynı yıl şirketten ayrıldı; kısa bir süre Sergio adıyla pipo çıkardıktan sonra kendi soyadıyla üretime geçti. Caminetto adını, Peppino'nun oğlu Roberto Ascorti canlandırdı; yeni dönem üretiminin 1986'da başladığı kabul edilir.
İlk dönem damgaları
İlk dönemde marka adı iki biçimde vurulur: el yazısı "Caminetto" ya da tırnak içinde blok harfler. Yer damgası ise üç düzende görülür:
ASCORTI / RADICE / CUCCIAGO / CANTU-ITALY
HAND MADE IN ITALY / CUCCIAGO (Co)
MADE IN ITALY / CUCCIAGO (CANTU)
İki ustanın adını taşıdığı için birincisi en erken düzen sayılır. Diğer ikisi aynı yeri gösterir, çünkü Cucciago Cantù'ya bağlı bir yerleşimdir; bu yüzden aralarındaki fark tarihlendirmede tek başına yol gösterici olmaz. Ağızlıktaki bıyık ambleminin biçimi daha kullanışlı bir ipucudur: yaklaşık 1968-1975 arasındaki pipolarda uçan kuşu andıran, sonraki yıllarda ise çift virgüle benzeyen bir bıyık kullanılmıştır. İkisi de altın ya da beyaz renkli olabilir. Bazı gövdelerde Tinder Box'ın kendi arması da bulunur.
Business serisindeki pipolar seri adı ve şekil numarasıyla damgalanır; ardından gelen KS ibaresinin büyük boyu (king size) gösterdiği kabul edilir. Düz ve özel bitişli üst modeller koleksiyoncular arasında Prestige diye anılsa da gövdede bu sözcük geçmez; onun yerine Bagdad, Damasco, Excellence, Green Briar, Moustache, New Dear, Red Briar, Sable d'Or ve Torch gibi model adları vurulur.
Yeni dönem numaraları
1986 sonrasında damgalama okunabilir bir düzene bağlandı. Yeni dönemin ilk damga biçiminde, el yazısı Caminetto adının yanında dört haneli bir küme bulunur: sırasıyla şekil, bitiş, seri ve üretim yılı. Daha sonra kullanılan biçimde küme üçe iner — bitiş, çoğunlukla "L" olan bir harf (kimi gövdelerde "R" ya da "B" görülür) ve yıl. Bitiş hanesi şöyle okunur: 0 standart düz, 1 doğal düz damarlı, 2 doğal düz, 6 kumlama, 7 New Dear, 8 Business. Yıl hanesi sayesinde estate örneklerinde yeni dönem pipolarının yapım yılı doğrudan okunabilir. İlk dönem pipolarında ise yıl düzeyinde bir tarihlendirme mümkün değildir; elde yalnızca damga düzeni ile amblem biçiminin verdiği aralıklar kalır.