Dunhill Tarihlendirmesi: Yüzey İşlemleri, Seriler ve Yıl Eki

Dunhill tarihlendirme kılavuzu, bir Dunhill piposunun sapındaki yazıları üretim yılına çevirmenin ikinci yolunu anlatır. Patent numarası okumaya dayanan yöntem ayrı bir maddede ele alınır; burada anlatılan yol ise üç ayrı katmana bakar: piponun yüzey işlemi adı, varsa özel seri damgası ve ENGLAND yazısının çevresine vurulan küçük yıl eki. Bu üç bilgi çakıştırıldığında çoğu pipo tek bir yıla, en kötü ihtimalle birkaç yıllık bir aralığa oturur.

Yüzey işlemi hangi yıldan sonrasını gösterir

Bir pipo hangi yüzey işlemini taşıyorsa, o işlemin piyasaya çıktığı yıldan önceye tarihlenemez; kılavuzun en kaba ama en güvenli eleği budur. Sıralamanın başında, briyar üretiminin 1910'da başlamasıyla birlikte gelen düz cilalı Bruyere bulunur; bu yüzeyin sapına 1975'e kadar en yüksek kalite sınıfını bildiren "A" harfi vurulmuştur. Kumlamaların ilki olan Shell 1917'de eklendi. Damarı öne çıkaran Root için kaynaklar 1930 ile 1931 arasında ayrışır; sap damgası uzun yıllar "R" harfi oldu. Açık kahve tonlu kumlama Tanshell çoğunlukla 1953'e verilse de 1952'yi gösteren kayıtlar vardır. Kızıl Redbark'ta benzer bir tereddüt 1972 ile 1973 arasındadır; 1972 damgalı örnekler bilindiğine göre erken tarih daha sağlam durur. Koyu kahve Cumberland ise 1980'de tanıtıldı.

Yüzey işleminin dışında kalan iki ayrıntı da benzer bir sınır çizer. Sapa vurulan "Inner Tube" ibaresi 1934'ten sonra görülmez; ağızlığın üstündeki beyaz noktanın başlangıcı ise kaynakların çoğunda 1915 olarak verilir.

Özel seri damgaları

Sapta harflerle verilen seri adları da dönemi daraltır. "H.W." damgası, klasik biçimli ve el işçiliğiyle bitirilmiş gövdeleri ayırır; 1930'lardan sonrasına rastlanmaz. Düz damarlı gövdelere vurulan "D.R." damgası 1929'a kadar Bruyere, sonrasında Root yüzeyiyle eşleşir. Alıcının kendi tasarımına göre yapılan "O.D." pipolarının üretimi 1920'lerin sonu ile 1930'ların başı arasında sona erdi. Adı benzese de ODA bunun devamı değildir: 1950'de başlayıp 1975'e kadar süren bu seri ısmarlama değil, iri gövdeli bir standart üretimdi ve 8 ile başlayan üç haneli şekil numaraları taşıdı. Kabuklu (plato) briyardan tornada elden çevrilerek biçimlenen gövdeleriyle ayrılan Collector serisi ise 1978'de başladı.

Yıl eki ve şekil numarası

Yıl kodunun çıkış nedeni, gövde için verilen bir yıllık kusur güvencesiydi: firmanın hangi piponun ne zaman yapıldığını ayırt edebilmesi gerekiyordu. Asıl yıl bilgisi, ENGLAND yazısının ya da patent numarasının hemen ardındaki küçük rakamdadır. 1926-1934 arası için tek ya da iki haneli bir sayı kullanılmıştır: 6 (1926), 7 (1927), 8 (1928), 9 (1929), 0 (1930), ardından 11'den 14'e kadar 1931-1934. Bu yıllarda rakamın kâh patent numarasının kâh ENGLAND'ın ardına düştüğü görülür. 1951'de piponun boyunu bildiren grup numarası ilk kez eklendi; aynı yılın eki 1 rakamıdır. 1952'de sap yazısı LONDON yerine yüzey işleminin adını taşımaya başladı. Patent numarası 1955'ten itibaren sapta yer almaz. Rakamın altındaki çizgi 1961'de kaldırıldı, 1965-1970 arasında rakam ENGLAND'ın "D" harfiyle aynı boya çıktı, 1971-1975 arasında ise iki haneli hâle geldi.

Şekil numaraları da tarih verir. 1976-1977'de grup numarası ile yüzey işlemi kodu bırakıldı ve eski şekil numaraları terk edildi; bu iki yılda üç, dört ya da beş haneli numaralar bir arada görülür. 1978'den itibaren tüm şekil numaraları beş haneye çıktı ve iki haneli yıl eki yeniden ENGLAND'ın "D" harfinden küçük hâle geldi.

Kılavuzun sınırları

Bu düzen hiçbir dönemde tam anlamıyla standart olmadı. Firma ihracat pazarlarına göre farklı damgalar kullandı; bazıları yalnızca birkaç ay yürürlükte kaldı. Damganın eksik vurulduğu ya da yanlış vurulduğu pipolar da azımsanmayacak sayıdadır. Bu yüzden tek bir işarete güvenmek yerine yüzey işlemi, seri damgası, yıl eki ve şekil numarası birlikte okunur; iki işaret çeliştiğinde sonuç tek yıl değil, aralık olarak verilir.