Kaywoodie Koleksiyoncu Kılavuzu ve Tarihlendirme
Kaywoodie koleksiyoncu kılavuzu, Amerikan Kaywoodie pipolarını fabrika kataloglarının çizdiği dönemlere yerleştirmek için hazırlanmış bir başvuru metnidir. Robert W. Stokes'un yazdığı monografi önce Chris Keene'in pipo sayfaları için derlenmiş, oradan Pipedia'ya aktarılmıştır. Kılavuz elde tutulan bir pipoya kesin yıl vermeyi denemez; 1936, 1947, 1955 ve 1968-69 tarihli fabrika katalogları ile tarihi belirsiz dört katalogdan yola çıkıp "şu katalogda var, şu katalogda yok" biçiminde pencereler kurar.
Markanın kısa geçmişi
Firmanın kökeni 1851'e, Almanya doğumlu Kaufmann kardeşlerin New York'ta Bowery semtinde açtığı küçük pipo dükkânına uzanır. 1854'te ortaklığa Bondy'nin katılmasıyla ad Kaufmann Bros. & Bondy (KB&B) hâlini aldı; kakma yonca yaprağı ile KB&B harflerini taşıyan yaprak damgaları 1881'de tescil edildi. Kaywoodie adının doğuş tarihinde kaynaklar ayrışır: Yaygın olarak 1915 verilir, buna karşılık şirketin kendi tarihçesi ilk Kaywoodie'nin Şubat 1919'da göründüğünü söyler. Adın, Kaufmann'ın baş harfiyle İngilizce "wood" sözcüğünün birleşiminden türetildiği belirtilir. Mart 1955'te S. M. Frank & Co., The Kaywoodie Company ile KB&B'yi ve bağlı şirketleri satın aldı; marka hâlâ bu şirkete aittir.
Damganın okunuşu
Dönem arayan koleksiyoncu üç yere bakar: ağızlığa kakılan yonca, sap damgası ve şekil numarası.
Yaprağın biçimi kabaca üç evre verir. En erken pipolarda yonca uzunca ve çoğunlukla beyazdır. 1936 kataloğundaki yaprak ise daha iri ve dolgundur. 1936 ile 1947 arasında bir tarihte üst gruplarda beyaz daire içinde siyah yonca görünmeye başlamış, alt gruplarda beyaz yaprak sürmüştür; kılavuz bu ayrımın kural gibi işlemediğini, aynı basamaktaki pipolarda iki yaprağın da çıkabildiğini hatırlatır. Yalnızca dış çizgi hâlinde işlenmiş yaprak çok daha geç bir döneme, İtalya'da üretilen hatta aittir.
Sap damgası markaları ayırmaya yarar. Kaywoodie öncesi KB&B pipolarında ve en erken Kaywoodie'lerde yaprağın içinde KB&B harfleri bulunur; bu uygulama 1936'dan önce bırakılmıştır. Aynı yaprak daha ucuz Yello-Bole hattında da vardır; ayırt edici işaret, yalnızca Kaywoodie'lerde bulunan "&" imidir. Şekil numarası da kaba bir eşik sunar: en erken pipolarda dört basamaklı numaralar kullanılmış, 1936 kataloğunda iki basamağa inilmiştir. Kayıtlara göre 1919-1924 arasındaki ilk kuşakta bu dört basamaklı numaralar 42 ile başlar.
Kalite basamakları ve mekanik donanım
1940'lardan 1960'lara kadar hat, en altta Drinkless ile başlayıp firmanın 95. ve 100. yılı için çıkarıldığı düşünülen Ninety-Fiver ve Centennial ile biten on bir temel basamak üzerine kuruludur; aradaki Super Grain, Relief Grain ve Flame Grain adları briyarın damar görünümünden gelir. Bu düzen sabit değildir; kataloglar arasında yeni basamaklar eklenmiş, bazıları alt sıraya çekilmiştir.
Basamak sayısıyla şekil sayısı ters yönde ilerler. 1936 kataloğu yalnızca dört kalite listeler, ama bunları 140 şekilde sunar; şekillerin çoğu aynı biçimin küçük, orta, büyük boyları ya da düz tabanlı sürümleridir. 1947'de kalite sayısı on ikiye çıkarken şekil sayısı 69'a iner. 1955 kataloğu lüle taşı tarafını genişletir; iç haznesi çıkarılabilen çift hazneli modellerle su kabağı gövdeli kalabaş bu dönemde listeye girer. Aynı kataloğun Chesterfield'i, sapında nem toplayan hazne bulunan Peterson düzeninin Kaywoodie uyarlamasıdır.
Metal donanım da dönem daraltır. 1924-1931 arasındaki Drinkless Kaywoodie'lerde geçme ağızlık kullanılıyordu; vidalı Synchro-Stem 1931'de tanıtıldı ve 1930'ların ortasında bütün hatta yerleşti. Aynı yıllara ait bir belge, bu donanımın kâğıt üzerindeki karşılığını verir: Rudolph Hirsch'in buluşu olarak Kaufmann Bros. & Bondy adına alınan ve Kasım 1930'da verilen Kanada patenti, tütün piposu ağızlığı için kirlenme önleyici bir parçayı tarif eder. 1936 kataloğunun tanıttığı Carburetor, hazne tabanına açılan delikten alınan havayı dumana karıştırıp içimi serinletmeyi amaçlıyordu; Hirsch'in 21 Nisan 1936'da başvurup 1 Haziran 1937'de aldığı Amerikan patenti, hazne tabanına oturtulan ve tütün kütlesinin içine doğru yükselen bir hava ağzıyla aynı ilkeyi anlatır. Filtre düzeni de değişmiştir: 1955'te altı değiştirilebilir vidalı hazneyle sunulan Filter-Plus, 1960'ların ilk yarısında yerini yaylı pimle tutturulan dişli tabanlı hazneye bırakmıştır.
Kılavuzun sınırları
Stokes metnini bitmiş bir çalışma saymaz. Kataloglar arasında yaklaşık onar yıllık boşluklar bulunduğundan iki katalog arasına düşen yenilikler ancak tarihsiz kataloglardan çıkarılabilir; 1936 öncesi için verilenlerin bir bölümü açıkça tahmindir. Coğrafya da bir boşluk bırakır: 1938'de Londra'da açılan büro Comoy's of London ile ortak mülkiyetliydi ve orada üretilen pipolar Amerikan kataloglarında görünmez. Bu yüzden tek bir ipucundan yıl çıkarmak yerine damganın, şekil numarasının ve mekanik donanımın birlikte okunması gerekir.