Peter Stokkebye: Pipo, Tütün ve Sigara Adamı
Peter Stokkebye (1931-2003), yirminci yüzyılın ikinci yarısında pipo tütünü ve elde sarma tütün alanında adı en çok anılan Danimarkalı harmancılardan biridir. Odense'de kurulmuş bir aile fabrikasının üçüncü kuşak temsilcisi olarak yetişti, 1970'lerde kendi adını taşıyan tütün fabrikasını kurdu ve harmanlarını özellikle Amerikan pazarına ulaştırdı. Adı bugün hem shag kesimli tütünlerle hem de kariyerinin ortasında girdiği alışılmadık bir sigara girişimiyle birlikte anılır.
Odense'de üç kuşak
Ailenin tütün işi, Danimarka'nın Fyn adasındaki Odense kentinde başladı. Kayıtlara göre 1855 doğumlu olan büyükbaba Erik Peter Stokkebye, puro sarmayı Kopenhag'da öğrendikten sonra 1882'de Odense'de kendi dükkânını ve imalathanesini açtı; purolar dükkânın arka odasında elde sarılıyordu. İşletme kısa sürede pipo ve çiğneme tütününü de kapsayacak biçimde genişledi ve yerel arşiv künyelerinde "Stokkebyes Tobaksfabrik" adıyla belgelendi. Aktarıldığına göre ailede bir kuşağın işin başına geçebilmesi için önce üretimin her aşamasında çalışması beklenirdi; bu ölçüt gereği Peter'ın babası, 1897 doğumlu Erik Poul Stokkebye, tütün imalatını Danimarka'nın yanı sıra Hollanda ve Endonezya'da öğrenmişti.
Kendi adını taşıyan harman evi
Peter Stokkebye harmancılığı yalnızca aile atölyesinde değil, Universal Leaf ve L'Orange gibi şirketlerde çalışarak da öğrendi; 1970'lerde kendi fabrikasını kurdu. Danimarka, Mac Baren gibi köklü evlerin de bulunduğu, pipo tütünü üretiminde kendine özgü bir okul kurmuş bir ülkedir ve Stokkebye harmanları bu okulun Atlantik ötesindeki en görünür temsilcilerinden oldu. Adını taşıyan ürünler arasında pipo harmanlarının yanı sıra shag denen çok ince kesimli elde sarma tütünler de vardı; Amsterdam Shag bunların en çok bilinenidir. Danimarka'daki tüzel yapı, Peter Stokkebye International A/S adıyla 1990'lara ait yerel arşiv kayıtlarında ve 2001 tarihli bir Amerikan tütün sanayisi yazışmasında geçer. Amerikan pazarındaki işleri nedeniyle Stokkebye zamanının bir bölümünü Kaliforniya'da geçirdi.
"Free": Tütünsüz sigara denemesi
Stokkebye'nin ticari hayatındaki en tartışmalı bölüm, Kaliforniya'nın Los Gatos kentinde kurulu International Brands, Inc. tarafından geliştirilen "Free" markasıdır. Ürün, hiç tütün ve nikotin içermeyen bir sigara olarak tasarlanmıştı; paketteki telif ibaresi 1979 tarihini taşır. Tütün sanayisi arşivlerinde saklanan belgeler, markanın 1979'da laboratuvar değerlendirmelerinden ve pazar araştırmalarından geçtiğini, Ekim 1980 tarihli bir iş planında şirketin marka portföyünde yer aldığını, dönemin tanıtım metinlerinde ise "nikotinsiz" bir alternatif olarak sunulduğunu göstermektedir. Aynı belgelerde Stokkebye şirketin yönetim kurulu başkan yardımcısı olarak anılır.
Girişim ticari başarı kazanmadı. Aktarıldığına göre ürün, tütüncü esnafının temsil edildiği Retail Tobacco Dealers Association fuarında tanıtıldığında üye satıcıların büyük bölümü ürünü almayı reddetti. International Brands iflas ilan etti, Stokkebye de kişisel iflas başvurusunda bulundu. Bu dönemde büyükbabasından kalan antika pipo koleksiyonunun bir Amerikalı koleksiyoncuya satıldığı aktarılır.
Miras
Stokkebye, hayat hikâyesini 2002'de yayımlanan Stokkebye: The Life & Good Times of a Tobacco Man adlı kitapta topladı; katalog kayıtlarına göre kitap Selective American Marketing tarafından basılmıştır. Ertesi yıl, yetmiş iki yaşında hayatını kaybetti; aynı yıl Chicagoland Pipe Collectors Club'ın verdiği Doctor of Pipes unvanına da layık görülmüştü. Aile geleneği dördüncü kuşakla sürdü: 1957 doğumlu oğlu Erik Michael Stokkebye ailenin Amerika'daki dağıtım ağının başına geçti, 2013'ten itibaren de kuşak tarihlerine gönderme yapan adlarla anılan "4th Generation" harman serisi ortaya çıktı.