Adler (Macar Lüle Taşı Atölyesi)

Adler, 18. yüzyılın sonundan 1936'ya kadar varlığını sürdüren ve Macaristan'da lüle taşı oymacılığının en bilinen adı sayılan bir aile atölyesidir. Aynı çatı altında hem pipo hem de gümüş ve altın aksam üretilmesi, markayı dönemin sıradan lüle atölyelerinden ayıran başlıca özelliktir.

Óbuda'dan Pest'e

Atölyenin kökeni, bugün Budapeşte'nin bir parçası olan Óbuda'ya uzanır. II. József'in hoşgörü fermanının ardından bölgeye yerleşen zanaatkârlar arasında pipo oymacıları da vardı; kent loncaları surların içinde çalışmalarına izin vermediği için bu ustalar sur dışındaki Zichy arazisine yerleşti. 1848 sayımında Óbuda'da on bir Yahudi pipo yapımcısı ve oymacısının, ayrıca pipoya bakır işleyen ustaların kayıtlı olması, bölgenin küçük ama yoğun bir üretim havzasına dönüştüğünü gösterir.

Adler Fülöp'ün 1795 dolaylarında Óbuda'da yaşadığı, ailenin ise 1797 sıralarında Pest'te Deák Ferenc Sokağı üzerinde bir ev satın aldığı kayıtlara geçmiştir. Buda ve Pest kuyumcu loncası onu üyeliğe ancak 1820-1833 arasında kabul etti; o tarihe kadar Fülöp, gümüş ve altın işlerinde Óbuda ayar damgasıyla kendi mührünü birlikte kullandı. Macar Yahudi Müzesi koleksiyonundaki 1837 tarihli bir Tora göstergesi (tóramutató), Óbuda cemaatinin bir derneği için yaptığı iş olarak onun kuyumculuk yönünü bağımsız biçimde belgeler.