Pamplin: Virginia'nın Kil Pipo Kasabası

Pamplin, Virginia eyaletinin Appomattox County ilçesindeki bir kasabanın ve orada yürütülen kil pipo üretiminin ortak adıdır. Tek bir ustanın ya da ticari markanın değil, iki yüzyıla yayılan bir üretim geleneğinin adıdır: önce evlerde, sonra da kasabanın kıyısında kurulan bir fabrikada milyonlarca kil pipo burada biçimlendirilmiştir. Amerikan arkeolojisinde Pamplin adı, kazılarda çıkan pipo parçalarını tarihlendirmeye yarayan bir ölçüt olarak da anılır.

Ev Üretiminden Fabrikaya

Anlatılana göre bölgede pipo yapımı, ilk Avrupalı yerleşimcilerin geldiği 1740'lı yıllara kadar geriye gider. Uzun süre bir ev sanayii olarak sürdürülen bu iş, çoğunlukla kadınların yürüttüğü küçük ölçekli bir uğraştı: yörenin koyu kırmızı kili elde ya da basit kalıplarla biçimlendirilir, evlerin yakınında kurulan fırınlarda pişirilirdi. Bu üretimin ayırt edici yanı hammaddesiydi. İngiliz pipolarında kullanılan beyaz kaolin yerine yerel kırmızı kil kullanıldığı için Pamplin pipoları ilk bakışta tanınır.

Ölçek 1879 dolaylarında değişti; kasabanın kıyısında bir pipo fabrikası işlemeye başladı. Kayıtlarda tesisin kurucusu olarak Ohio eyaletinin Akron kentinde kurulu E. H. Merrill Co. anılır. Tesis, ayakla çalıştırılan ve değiştirilebilir metal kalıplar takılan basma makineleriyle donatılmıştı; böylece ev üreticilerinin tek tek çıkardığı biçimler seri olarak üretilebiliyordu. Fabrika ile ev tezgâhları bazı kalıpları ortak kullanmakla birlikte, her iki tarafın kendine özgü biçimleri de vardı.