Pipo Kullanıcılarının Hicivli Portreleri

Pipo kullanıcılarının hicivli portreleri, 17. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Avrupa baskı sanatında kendi başına bir tür oluşturmuş görsel malzemedir. Ortak özellikleri, pipoyu elinde tutan kişiyi ağırbaşlı bir model olarak değil, yüz hatları bozulmuş, kılığı dağılmış, çoğu zaman sarhoş bir tip olarak göstermeleridir. Bu baskılar bugün hem pipo tarihinin hem de basılı hicvin kaynağı sayılır; kullanım âdetlerinin, kulüp düzeninin ve döneme özgü toplumsal tartışmaların izini taşırlar.

Flaman Tavernasından İngiliz Baskısına

Türün kökeni baskıda değil, resimdedir. Adriaen Brouwer (y. 1605-1638) ve ondan etkilenen genç David Teniers (1610-1690), meyhane içlerinde kil pipo kullanan köylüleri, askerleri ve kumarbazları konu alan çok sayıda küçük boy tablo bırakmıştır. Brouwer'ın kullanıcı figürlerindeki abartılı yüz ifadeleri, karikatürün resimden önce gelen bir habercisi kabul edilir. Sonraki yüzyılda ağırlık resimden baskıya kaydı: baskı çoğaltılabildiği için hiciv, dar bir alıcı çevresinden çıkıp sokaktaki vitrine indi.

Britanya Karikatürünün Altın Çağı

Bu geçişin başlıca adı William Hogarth'tır (1697-1764). "Ahlaki konular" dediği dizi baskılarıyla art arda okunan görsel anlatıyı kurmuş, siyasi karikatürün atası sayılmıştır. Onun açtığı yoldan giden üç ad, 18. yüzyıl sonu ile 19. yüzyıl başında türü doruğuna çıkardı: James Gillray (1756-1815), Thomas Rowlandson (1757-1827; bazı kayıtlarda doğum yılı 1756 verilir) ve George Cruikshank (1792-1878). Üçü de pipo kullanıcılarını ve kullanım kulüplerini sık sık konu edindi. Baskılar genellikle bakır levhaya aşındırma (etching) yöntemiyle çoğaltılıyor, siyah beyaz çıkan nüshalar sonradan elle renklendiriliyordu. Bu yüzden aynı görüntünün birbirinden farklı renkli örnekleri dolaşımdadır. Üç adın ortak yanı, pipoyu tek başına değil, onu çevreleyen mekânla ve toplulukla birlikte çizmeleridir; kullanıcı, kalabalığın içinde bir tip olarak görünür. Cruikshank'in ileri yaşında ölçülülük hareketine katılıp tütüne karşı da yayın yaptığı kaydedilir.