Kiraz ve Armut Ağacı Pipolar

Kiraz ve armut ağacı pipolar, funda kökünün pipo dünyasına hâkim olmasından önce Avrupa tornacılarının elinin altındaki en makul çözümdü. Kil kırılıyor, lüle taşı pahalıya geliyordu; buna karşılık bahçeden ya da ormandan gelen meyve ağacı kütükleri hem bol hem de ayak tornasında rahatça biçim alacak kadar yumuşaktı. Bu iki ahşap, briyarın yükselişinden sonra da tümüyle sahneden çekilmedi.

Briyar öncesinin ahşapları

Şimşir, kayın, akçaağaç ve kiraz, on sekizinci yüzyıldan itibaren Fransız Jura bölgesinde işlenen ağaçlar arasındaydı. Bölge zaten bir tornacılık merkeziydi: tespih, düğme, kaşık ve kutu yapan atölyeler için pipo, eldeki tezgâhla üretilebilecek bir ürün daha demekti. Anlatılana göre on dokuzuncu yüzyılın ortasında Saint-Claude çevresindeki tornacılar hâlâ büyük ölçüde bu yerli ahşaplarla çalışıyordu. Briyar devrimi ve Saint-Claude maddesinde anlatılan geçiş tamamlandığında meyve ağaçları ikinci plana düştü; çünkü briyar hem ısıya daha dayanıklı hem de çok daha uzun ömürlüydü.

Kiraz geleneğini kurumsallaştıran isim Eugène-Léon Ropp oldu. Ropp, 1869'da yabani kiraz piposu için bir patent aldı ve ertesi yıl Vosges dağlarındaki Bussang'da bir atölye kurdu. Üretim 1893 dolaylarında Baume-les-Dames'a taşındı; marka, Birinci Dünya Savaşı'nın hemen öncesinde İngiltere ve sömürgelerinde A. Frankau & Co. eliyle dağıtılmaya başladı. Firma zamanla briyara da yöneldi, ama kiraz pipolar 1991'deki kapanışına kadar Ropp'un imzası olarak kaldı. Marka adı sonradan başka bir Fransız üreticinin, Cuty-Fort'un elinde yeniden kullanıma girdi.

Ahşapların karakteri

Kiraz pipoların en tanınan biçimi, dalın doğal kesitinin korunduğu, kabuğun bir bölümü kâsenin dışında bırakılan modeldir. Bu görünüm pipoyu hafifletir ve ona rustik bir kimlik verir. Buna karşılık kiraz odunu briyar kadar yoğun değildir; kâse duvarı ısınır, kömür tabakası oturana kadar ahşap tadı belirgin olabilir ve pipo genellikle daha kısa ömürlüdür.

Armut ağacı ise pipo üreticileri için daha yeknesak bir malzemedir: budaksız, ince damarlı, boyayı ve cilayı düzgün alan bir odundur. Kirazın rustik görüntüsünün aksine armut, düzgün yüzeyli ve klasik hatlı gövdelere elverir. Polonya'da 1947'den beri çalışan Mr. Brog atölyesi, armut kökünden yaptığı gövdeleri iki mevsim boyunca kuruttuğunu kendi tanıtımlarında belirtiyor; bu tür kurutma sürelerini bağımsız kaynaklardan doğrulamak güçtür. Armudun süs eşyası ve baskı kalıbı imalatındaki eski itibarı, pipoya da tutarlı bir işlenebilirlik olarak yansır.

Bugünkü yeri

Bu iki ahşap artık briyarın yerini almaya değil, onun yanında ayrı bir sınıf oluşturmaya adaydır. Mısır koçanı pipo gibi, kiraz ve armut da hafif, iddiasız ve kolay elde edilir seçenekler sayılır. Briyar dışındaki ahşaplarda pipo başlığında toplanan denemelerde, meyve ağaçları genellikle kısa ömürlü ama karakterli örnekler olarak anılır.