CPW Calabash Pipes

CPW Calabash Pipes, tam adıyla Calabash Pipes World, Eskişehir'in Odunpazarı ilçesinde çalışan ve başlıca işi kabak gövdeli kalabaş pipo üretmek olan bir Türk atölyesidir. Ürettiği pipo iki ayrı malzemenin birleşiminden doğar: Güney Afrika'dan getirtilen kurutulmuş su kabağından bir gövde ile bunun ağzına oturan, blok lüle taşından elle oyulmuş bir hazne.

Kuruluş ve kayıtlar

Atölyenin tanıtım metinlerinde üretime 1994'te başlandığı belirtilir. Bu tarih yalnızca üreticinin kendi beyanına dayanır; ticaret sicili ya da bağımsız bir arşiv kaydıyla desteklenmiş değildir. İnternet arşivlerinde markanın alan adına ait en eski kayıt 2016 yılına gider; "1994'ten beri" ibaresi ise daha sonraki ürün metinlerinde görülmeye başlar. Kurucusunun adı kamuya açık kaynaklarda geçmez.

Kabağın hazırlanması

Kalabaşın gövdesi atölyede değil tarlada biçimlenir. Üreticinin anlatımına göre kabak eylülde ekilir; aralıkta, meyve henüz yumuşakken boyun kısmı elle çevrilerek istenen kıvrım verilir. Yedi haftalık bir bekleyişin ardından hasat edilen kabakların boynu kesilir ve gövde bakır bir kazanda on iki saat kaynatılır. Kaynatma dış kabuğu ayırır, kabağa da bal rengini kazandırır. Gövdeler önce birkaç gün güneşte raflarda, ardından üç gün gölgede kurutulur. Her kabak kendi deseni ve ölçüsüyle geldiğinden iki gövde tam olarak birbirinin aynı olmaz; hazne de gövdeye göre hazırlanır.

Taş

Atölye, kullandığı taşı Eskişehir'deki kendi ocağından çıkardığını bildirir. Şehir, pipoluk nitelikte lüle taşının çıktığı sayılı yerlerden biridir ve buradaki oymacılık geleneği kuşaklar boyunca sürmüştür.

CPW'nin tanıtımında blok lüle taşı ile pres lüle taşı arasındaki ayrım özellikle vurgulanır. Blok taş, yerden tek parça çıkan sepiyolitten doğrudan oyulur ve gözenekli yapısını korur. Pres taş ise oyma sırasında biriken toz ve kırıntıların bir bağlayıcıyla yoğrulup kalıpta sıkıştırılmasıyla elde edilir; bu yolla üretilen gövdede gözenekler büyük ölçüde kapanır. Atölye yalnızca blok taşla çalıştığını, kalabaş pipolarında pres taş kullanmadığını belirtir.

Üretim yelpazesi

Kabak gövdeli modeller, kıvrım derecesine göre tam kıvrımlı (full bend) ve yarım kıvrımlı (half bend) olmak üzere ikiye ayrılır. Ürün başlıklarında ayrıca "Edwardian" adıyla anılan bir kalabaş grubu, maun ve meşe gövdeli kalabaş türevleri ve 9 mm filtreye uygun modeller yer alır; bu düzeneklerin genel mantığı pipo filtreleri ve sistemleri maddesinde ele alınmıştır.

Kabaktan bağımsız olarak doğrudan blok taştan oyulmuş klasik biçimler de üretilir: billiard, bulldog, canadian ve apple örnekleriyle uzun saplı churchwarden modelleri, Topkapı ve Osmanlı motifleriyle işlenmiş figürlü hazneler bunlar arasında sayılabilir. Falcon ve Kirsten gibi metal gövdeli sistem pipolara takılan yedek lüle taşı hazneler, ağızlıklar, taş filtreler ve sigara ağızlıkları da aynı yelpazede bulunur.

Kabak gövdeli piponun blok lüle taşı hazneyle birlikte üretildiği atölye sayısı azdır; CPW de bu tipi sürdüren üreticiler arasında sayılır.