Eyland

Eyland, Almanya'nın Aşağı Ren bölgesindeki Rees kasabasında 1960'lı yıllar boyunca pipo üreten küçük bir aile markasıdır. Yedi yıl kadar ayakta kalabildiği için ülke dışında hemen hiç tanınmaz; yine de büyük bir fabrikanın hemen yanı başında küçük bir atölyenin nasıl kendine yer açtığını ve bunu ne kadar kolay yitirebildiğini gösterdiği için yerel pipo tarihinde anılır.

Atölyeyi kuran çift

İşin arkasında Ernst ve Elisabeth Lanius vardı; ikisi de pipoculuğa dışarıdan gelmişti. Ernst Lanius Oberwesel doğumluydu ve Dobbelmann firmasında ticari temsilci olarak çalışıyordu; eşi Elisabeth aynı firmanın muhasebesindeydi ve Rees'in savaş sonrası ilk belediye direktörü Heinrich Nienhaus'un kızıydı. Aktarılan doğum yılları Ernst için 1932, Elisabeth için 1924'tür; bu bilgi tek bir kaynağa dayanır. Çift, kendi işini "E. Lanius Rees/Rhein" adıyla kurdu ve resmî kayıtlarda faaliyet alanı tütün gereçleri toptancılığı olarak yazıldı. Marka kaydının 12 Haziran 1963'te yapıldığı belirtilirse de bu tarih bağımsız bir tescil kaydından teyit edilememiştir.

Ad seçimi iki hesabı birden gözetiyordu. "Eyland", Ren üzerindeki adaya verilen "Reeser Eyland" adıyla kasabaya bağlanıyor; ambalajdaki "Made by Eyland" ibaresi ise okurken "Made in England" izlenimi bırakıyordu. İkincisi işe yarar bir çağrışımdı, çünkü o yıllarda Alman pazarında İngiliz yapımı pipoların itibarı yüksekti. Kurucuların burçlarından alınan boğa ile oğlak figürleri de firma amblemi olarak kullanıldı.

Küçük ölçekte üretim

Rees'in pipo üretimindeki adı esas olarak aynı kasabada seri üretim yapan Oldenkott fabrikasından gelir. Lanius'un tercihi bu ölçeğin karşısına çıkmak değil, onun boş bıraktığı alana yerleşmek oldu: az sayıda ama itinalı işlenmiş modeller. Atölyede kendi geliştirdikleri tezgâhlar kullanılıyor, biçimler dışarıdan alınmak yerine evde düzenleniyordu. Bu çalışma biçimi fabrika piposu ile atölye piposu arasındaki ara alana denk düşer; kullanılan malzeme ise dönemin Alman üreticilerinde olduğu gibi briyar idi.

Dağıtım işini Elisabeth Lanius üstlenmişti ve sevkiyat yalnızca yurt içiyle sınırlı kalmadı. Aktarıldığına göre Kaufhof gibi büyük mağaza zincirleri de Eyland pipolarını satış listesine aldı; doğruysa bu, benzer ölçekteki pek çok atölyenin erişemediği bir görünürlük demekti. Atölyenin Rees'e bağlı Scholtenmühle mevkiinde çalıştığı, kasabanın tarih derneğinin yayınından bilinmektedir.

8 Ocak 1970 yangını

Son, tek bir gecede geldi. 8 Ocak 1970'i bağlayan gece atölyede çıkan yangın hızla büyüdü; buzlu yollar, donmuş yangın muslukları ve sert güneydoğu rüzgârı müdahaleyi zorlaştırdı. Kayıtlara göre hasar 120.000 mark dolayındaydı — birkaç kişilik bir aile işletmesinin altından kalkabileceği bir yük değildi. Üretim bir daha başlamadı ve marka tarihe karıştı.

Eyland pipoları bugün ancak eski koleksiyonlarda ve yerel tarih yayınlarında görülür. Almanya'nın pipo tarihinde büyük bir iz bırakmamış olsa da, savaş sonrası dönemde küçük atölyelerin hangi koşullarda kurulup hangi kazayla yok olabildiğine dair somut bir örnek sayılır.