Heather Coleman (Dawnmist Studio)
Heather Coleman, Güneybatı İngiltere'nin Devon bölgesindeki Exeter'de çalışan bir kil pipo ustası ve koleksiyoncudur. Dawnmist Studio adıyla yürüttüğü tek kişilik atölyesinde, tarihî örneklerden yola çıkarak kil pipo kopyaları üretir. Coleman'ın adı, bir marka olmaktan çok, neredeyse tümüyle sönmüş bir zanaatın günümüzdeki birkaç sürdürücüsünden biri olmasıyla anılır.
Koleksiyondan atölyeye
Coleman'ın pipoyla ilişkisi üretimden değil, toprağın altından başlar. Anlatıldığına göre gençlik yıllarında kır yürüyüşlerinde rastladığı kırık pipo parçalarını toplamaya başlamış, onlarca yıla yayılan bir çabayla binlerce parçadan oluşan bir birikim edinmiştir. Koleksiyonun 16. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl başına uzanan geniş bir aralığı kapsadığı, İngiltere'nin yanı sıra İskoçya, Hollanda ve Fransa kökenli örnekler içerdiği kayıtlara geçmiştir. Bu birikimin bir bölümü, Exeter'deki Royal Albert Memorial Museum'da (RAMM) koleksiyonculuğu konu alan bir sergide izleyiciyle buluşmuştur.
Parçaları biriktirmek, bir süre sonra onları yeniden yapma denemesine dönüşmüştür. Kayıtlara göre Coleman 1990'ların sonundan bu yana pipo üretmektedir; atölyenin fiilî kuruluşu da bu döneme tarihlenir.
Üretim yöntemi
Dawnmist Studio'da pipolar, tarihî yöntemin izinden giderek kalıba bastırma (press moulding) tekniğiyle yapılır. Coleman, dönemin iki parçalı metal kalıpları bugün neredeyse bulunamadığı için alçı kalıplar kullanır; kesici ve delici el aletlerinin bir bölümünü de modern malzemelerden kendisi hazırlar. Kil pipo yapımında hazne ile sapın tek parça hâlinde biçimlendirilmesi, sapın ince bir telle boydan boya delinmesi ve gövdenin kalıptan çıktıktan sonra elde perdahlanması esastır. Üretilen modeller arasında 16. yüzyılın küçük hazneli erken biçimlerinden 19. yüzyılın uzun saplı örneklerine kadar geniş bir yelpaze bulunur; bu uzun saplı aile, briyar dünyasında churchwarden adıyla tanınan biçimin atasıdır.
Kullanım alanı ve zanaatın durumu
Atölyenin ürünleri yalnızca içiciler ve koleksiyoncular tarafından değil, dönem canlandırması yapan topluluklar ile televizyon, sinema ve tiyatro yapımları tarafından da kullanılır. Atölyeden çıkan pipoların dönem dizilerinde ve sahne yapımlarında kullanıldığı, zaman zaman ısmarlama tek parça işler de yapıldığı aktarılır; ancak bu işlerin tek tek dökümü bağımsız kaynaklarda yer almaz.
Britanya'da kil pipo yapımı, Heritage Crafts'ın tehlike altındaki zanaatlar listesinde "kritik derecede tehlikede" başlığı altında yer alır; kuruluşun sayımına göre geçimini bütünüyle bu işten sağlayan usta sayısı üçtür ve Coleman bu adların arasında anılır. Ustaların ileri yaşta olması, 19. yüzyıldan kalma özgün kalıp ve aletlerin bulunamaması ve pazarın darlığı başlıca güçlüklerdir. Coleman'ın atölyesi bu tabloda, briyar öncesi dönemin gündelik pipo tipini belgeleyip yeniden üreten sayılı adreslerden biri olarak değerlendirilir.