London Meerschaum

London Meerschaum, adının çağrıştırdığının aksine Londra'da değil, Galler'in Güney Glamorgan bölgesindeki Cowbridge kasabasında üretim yapmış küçük bir pipo işletmesidir. İşletmeyi kuran Alistair McKay Mitchell ile eşi Anne Mitchell, Britanya'ya yerleşmeden önce Doğu Afrika'da lüle taşı işiyle uğraşmış bir çiftti; markanın hikâyesi bu nedenle Kilimanjaro eteklerindeki madenlerle başlar.

Afrika'dan Galler'e

Aile anlatısına göre çift, önce Kenya'da Nairobi'nin sanayi bölgesinde, ardından Tanzanya'nın Arusha kentinde lüle taşı işleyen birer tesis kurmuştu. Hammadde, Kilimanjaro'nun eteklerindeki Amboseli yöresinden çıkarılan bloklardan sağlanıyordu. Aynı yatakları değerlendiren Tanganyika Meerschaum Corporation 1955'te kurulmuş, Doğu Afrika lüle taşını dünya piyasasına tanıtmıştı; anlatı Mitchell çiftinin girişimini de bu adla anar, ancak iki oluşumun ilişkisi bağımsız kayıtlarla doğrulanamamıştır. Bölgenin taşı, Eskişehir taşına göre daha sert ve daha az gözenekli sayılır; koyu sarıdan kahverengiye uzanan tonlarıyla da ayırt edilir. Dönemin İngiliz pipo şirketleri bu kaynağı yakından izliyordu; GBD markasının blok lüle taşı serisinin de aynı bağlantıdan doğduğu belirtilir.

Tanzanya'nın bağımsızlığının ardından ham blok alımı önü kesilince aile Britanya'ya taşındı. Anlatılana göre Somalili bir aracı bulundu ve tedarik bu kez Somali kökenli taşa kaydı; Cowbridge atölyesinden çıkan pipoların tamamı bu bloklardan işlendi.

Üretim ve ürünler

Cowbridge'deki atölye küçük ölçekliydi, ama el işçiliğiyle yetinmeyip makineye de dayanıyordu. Kâse taslakları İtalyan yapımı bir kopyalama tezgâhında çıkarılıyor, pipolara takılan siyah plastik ağızlıklar (stem) da aynı ülkeden geliyordu. Kâse ağzının sıcak plakada karartılarak koyu bir kuşak kazandırılması Arusha yıllarından kalma bir uygulamaydı; markanın pipolarına tanıdık görünümünü veren ayrıntı da budur.

Ürün yelpazesi som lüle taşıyla sınırlı değildi. Atölyede, ahşap gövdeye lüle taşı kâse yerleştirilen modeller de üretiliyordu; bu tür pipoların İngiltere'de rağbet gördüğü bilinir. Kayıtlarda koçan biçimli bir model de anılır.

BELT damgası ve kapanış

London Meerschaum'un BELT ya da THE BELT adıyla damgalanmış pipolar da ürettiği bildirilir. Bilinen örnekler hem düz hem kumlanmış kâselidir ve kâse üzerinde "Genuine Block Meerschaum" ibaresini taşır; bir bölümünde gümüş bileziklerde İngiliz gümüşçü damgaları görülür. Hat olarak Peterson sistem pipolarının tam kıvrımlı biçimini andırır, ağızlıkları da P-Lip benzeridir; ancak duman deliği ağızlığın üstünde değil ucunda açılmıştır. Serinin en geç 1950'lerde piyasada bulunduğu anlaşılıyor. Kimi kaynaklar markayı Pomeroy & Cooke Ltd. ile ilişkilendirse de bu bağ doğrulanabilmiş değildir.

Alistair Mitchell'in ölümünün ardından Anne Mitchell işi sürdürmemeyi seçti ve atölye kapandı. Kapanış tarihi kayıtlarda net biçimde geçmez. London Meerschaum bugün, Afrika lüle taşının Britanya pipo üretimindeki kısa ömürlü izini taşıyan birkaç markadan biri olarak anılır.