Pirkenhammer

Pirkenhammer, Bohemya'nın Karlsbad (Karlovy Vary) yakınındaki Pirkenhammer köyünde 1803'te kurulan ve bugün Březová adıyla anılan yerleşimde faaliyetini sürdüren porselen manüfaktürüdür. Çek topraklarının en eski porselen işletmelerinden sayılır. Pipo tarihi açısından adı, kuruluş yıllarında sofra takımının yanında tütün piposu da üretmiş olmasından gelir; sonraki iki yüzyıl boyunca ise ürün yelpazesi büyük ölçüde masa ve süs porseleni üzerinde yoğunlaşmıştır.

Kuruluş ve Sahiplik Zinciri

Manüfaktürü kuran Friedrich Höcke, Thüringen kökenli bir çömlekçiydi; kayıtlara göre iki fırın kurmuş ve yanına aldığı Thüringenli işçilerle hem sofra eşyası hem de pipo yapmıştır. İşletme ilk yıllarında kurucusunun adıyla anıldı. Höcke'nin 1806'da fabrikayı kiraya verdiği, birkaç yıl sonra da devrettiği aktarılır. İşletmeyi Erfurtlu Johann Martin Fischer ile Reichenbach soyadlı bir ortağı aldı; fabrika bu dönemde Fischer & Reichenbach adıyla anılmaya başladı. El değiştirme tarihi kaynaklarda 1811 ile 1822 arasında değişir; porselen üretim ayrıcalığının alındığı yıl olarak ise 1822 verilir.

Fischer 1824'te öldü; işi bir süre dul eşi Sophie Friederike yürüttü, ardından yönetim oğul Christian Fischer'e geçti. Ortağın 1846'da işten çekilmesiyle fabrika Christian Fischer'in tek elinde toplandı. 1853'te işletme, Christian Fischer'in damadı Ludwig von Mieg'e bırakıldı ve sonraki yıllarda Fischer & Mieg adıyla tanındı. Manüfaktürün ayırt edici işareti olan çapraz iki çekiç damgası, anlatıldığına göre adını köyün demirci geçmişinden alır ve bugün de kullanılmaktadır.

Ürünler ve İtibar

1820'li yıllardan itibaren Pirkenhammer, Bohemya'nın en nitelikli porselen üreticisi kabul edildi. Kataloğunda manzara ve çiçek bezemeli sofra takımları, vazolar, şamdanlar ve daha sonra heykelcikler ile ışığa tutulduğunda görüntü veren ince porselen levhalar (litofani) yer aldı. İşletme 1829'da bakır klişe baskıyla bezeme yapma iznini alan ilk Çek fabrikası oldu. Uluslararası sergilerde aldığı madalyalar itibarını pekiştirdi; bunların en çok anılanı 1839'daki Viyana sergisinde kazanılan altın madalyadır.

Erken dönemin porselen piposu, malzemenin doğasıyla biçimlenmiş bir üründür. Porselen, kil pipo gibi gözenekli olmadığından yoğuşan nemi toplayacak bir su odacığı ve uzun bir sap ister. Bu yüzden Orta Avrupa'da yaygınlaşan porselen pipo tipi, içim özelliğinden çok resimli yüzeyiyle öne çıktı. Aynı geleneğin Alman kolunda Meissen Porcelain manüfaktürünün erken hazneleri yer alır.

Yirminci Yüzyıl ve Sonrası

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından işletme, bölgedeki porselen fabrikalarını çatısı altında toplayan EPIAG adlı anonim şirketin parçası oldu; katılım yılı kaynaklarda 1918 ile 1920 arasında değişir. İkinci Dünya Savaşı'nın ardından, 1945'te Çekoslovakya'daki porselen fabrikalarının kamulaştırılmasıyla Pirkenhammer da devletleştirildi; sırasıyla Starorolský Porcelán ve Karlovarský Porcelán yapıları içinde yer aldı ve bir araştırma-geliştirme merkezi işlevi gördü. 1989 sonrasında özelleştirildi, üretimde kesintili bir dönem yaşandı. 2006'da tasarımcı Alexey Narovlyansky'nin yönetime çağrılmasıyla yeni bir ürün hattı oluşturuldu. Manüfaktür bugün Březová'da Manufaktura Pirkenhammer adıyla çalışmaktadır.