Saul Salzhauer

Saul Salzhauer, yirminci yüzyıl ortasında New Jersey'de tezgâh başında pipo işleyen sayılı ustadan biriydi. Hakkında bilinenlerin neredeyse tamamı tek bir kaynağa, 1973 Şubatı'nda eyalette kalan el yapımı pipo yapımcılarını konu alan bir gazete haberine dayanır; haberin metnine bugün doğrudan erişilemediği için buradaki bilgiler Pipedia'nın aktardığı alıntı üzerinden verilmektedir. Aynı haberde anılan öteki iki isim, JHW Pipes damgasıyla tanınan Jack H. Weinberger ile Craig markasının kurucusu William Craig'dir.

Zanaatın öğrenilmesi

Salzhauer zanaatı, aynı işi yapan babasının yanında, Büyük Buhran yıllarında öğrendiğini söylüyordu. Kayıtlara göre 1919 ya da 1920 doğumludur; bu tarih, 1973'te elli üç yaşında olduğunun belirtilmesinden çıkarılmıştır. Kendi adına düzenli üretime 1951'de başladı ve yirmi yılı aşkın süre geçimini bu işten sağladı. Böylece mesleğe, Amerikan pipo üretiminin çoktan fabrikalara geçmiş olduğu bir dönemde, elde çalışmayı sürdüren küçük azınlığın içinde girmiş oldu.

Newark'taki tezgâh

Salzhauer, Brooklyn'deki evinden Newark'a gidip gelerek Jelling tütüncü dükkânının bünyesindeki atölyede çalıştı. 1919'da açılan ve 1970'lerin ortasında kapanan bu dükkân, kendi imalatı olmayan gövdelere adını vurduran bir mağaza markasıydı. Dükkânın ilanlarında geçen "yerinde elde işleme" ifadesiyle Salzhauer'in varlığı arasında doğrudan bir kayıt yoktur; ikisinin ilişkili olması akla yakın görünse de bu bir çıkarımdır.

Ağırlıklı olarak Cezayir ve Yunanistan kökenli briyar kütükleriyle, zaman zaman da başka ağaçlarla çalıştı. Ürettiği biçimler yerleşik kalıplardan çok, kütüğün damarına göre belirlenen freehand gövdelerdi. Bu tercih, dönemin Danimarka kökenli serbest biçim modasıyla aynı yıllara düşer.

Kaybolan bir zanaat

Salzhauer, mesleğinin sonuna geldiği kanısındaydı. Gerilemenin nedenini kendisi işgücünün bölünmesine bağlıyordu: fiyatları aşağı çekmek için üretim parçalara ayrılınca, bir gövdeyi baştan sona tek başına bitiren ustanın yerini tek bir aşamada uzmanlaşmış işçi almıştı. 1973'te eyalette kendisi gibi elde çalışan yalnızca iki kişi daha bulunduğunu, üçünün de elli yaşını geçtiğini belirtiyordu.

Jelling dükkânının kapanmasından sonra Salzhauer'in tezgâhına ne olduğuna dair bir kayıt bulunamamıştır. Adı bugün, Amerikan el yapımı pipo geleneğinin fabrika üretimi karşısında geri çekildiği dönemin belgelenmiş birkaç tanığından biri olarak anılır.