Alfred Dunhill'in The Pipe Book'u (1924)

Alfred Dunhill'in The Pipe Book'u, piponun geçmişini dünya ölçeğinde ele alan çalışmalar arasında en çok yeniden basılanı ve en çok tartışılanıdır. Kitap 1924'te Londra'da A. & C. Black, New York'ta Macmillan tarafından yayımlandı. Yazarı, adını taşıyan Dunhill firmasının kurucusu Alfred Dunhill'dir (1872-1959); kitabı hazırladığı yıllarda hem tanınmış bir üretici hem de kayda değer bir pipo koleksiyonunun sahibiydi. Uzun alt başlığın duyurduğu gibi ciltte 28 tam sayfa levha (dördü renkli) ve metnin arasına serpiştirilmiş 230 çizim yer alır.

Kitabın kapsamı

Türünün ilk denemesi değildi. İngiliz ressam ve silah ustası Robert Taylor Pritchett'in 1890'da Bernard Quaritch'ten çıkan Ye Smokiana'sı, dünya pipolarını tek ciltte bir araya getiren resimli bir derleme olarak otuz yıl önce yayımlanmıştı; orada başat unsur çizimlerdi, açıklama metni ikinci plandaydı. Dunhill'in cildinde bu denge tersine döner.

Bölüm başlıkları kitabın niyetini ele verir: insanların neden tütün içtiği, derme çatma ilk pipolar, düz ve boru biçimli örnekler, höyüklerden çıkan pipolar, Kuzey Amerika yerlilerinin pipoları ve bunlara eşlik eden törenler, Güney Amerika halkları, kutup bölgesi, Uzak Doğu, su pipoları, Afrika'nın sayısız biçimi, kil pipolar, seçilmiş Avrupa örnekleri ve en sonda modern briyar. Ağırlık belirgin biçimde etnografyadadır; kalumet benzeri tören pipolarına ayrılan yer, kitabın yazıldığı yıllarda piyasaya hâkim olan briyar pipolara ayrılandan kat kat fazladır. Kayıtlara göre modern briyarı ele alan son bölüm topu topu sekiz sayfadır. Dunhill ne yaptığının farkındadır: önsözünde eserin bilimsel bir inceleme değil sade bir kitap olduğunu söyleyerek uzmanlardan peşinen hoşgörü ister. Ciltte kaynakça da dipnot da yoktur.

Dönemin karşılaması

Kitap yayımlanır yayımlanmaz İngiliz ve Amerikan basınında geniş yer buldu. Dönemin dergilerinde çıkan tanıtımlar bilginin bolluğunu ve görsel donanımı övdü; bir bölümü ise metni sıradan okur için ağır buldu. Antropoloji yayınlarındaki değerlendirmelerde yazarın kolay genellemelerden kaçınmış olması olumlu karşılandı. Dunhill 1925'te Royal Society of Arts üyeliğine seçildi.

Yüz yıllık baskı zinciri

Renkli levhaları taşıyan tek baskının ilk baskı olduğu bilinir; sonraki basımlarda görseller siyah beyaza indirgenmiştir. Kitap 1966'da Arthur Barker, 1969'da Macmillan tarafından gözden geçirilmiş biçimde yeniden yayımlandı. Yüzyılın sonundan itibaren basımlar sıklaştı: Lyons Press (1999), Gramercy (2000), Alfred Dunhill'in torunu Richard Dunhill'in önsözüyle çıkan 2002 basımı ve Skyhorse (2011). Almancaya Das Pfeifenbuch adıyla çevrildi. Bu süreklilik, telif süresi dolmuş pipo literatürünün yeniden basımı çevresindeki genel eğilimin de parçasıdır.

Bugünün okurunun itirazı ise başka bir yerden gelir. Kitabı Dunhill markasının pipolarının tarihi ya da bir bakım kılavuzu sanarak edinen okurlar, karşılarında bambaşka bir metin bulduklarını söyler. Oysa eser bir marka monografisi değil, malzemeden törene uzanan bir kültür tarihi çalışmasıdır; şekil, bakım ya da harman bilgisi vermek üzere yazılmamıştır. Yüz yılı aşkın süredir baskıda kalması, ona pipo literatürü içinde ayrı bir yer kazandırmıştır.