General Dawes ve Captain Warren Pipoları

General Dawes ve Captain Warren pipoları, yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde üretilen ve klasik pipo anatomisinin dışına çıkan iki funda kökü (briyar) modelidir. İkisinde de sap haznenin dibinden değil ağzına yakın bir noktadan çıkar; hazne böylece sapın altında asılı kalır. İngilizce yazında "underslung" denen bu düzenin gerekçesi ortaktır: dumanın yoğuşan ağır kısmını hazne altındaki bir odada tutmak, ağza ulaşan dumanı kurutmak.

General Dawes piposu

Tasarımın sahibi Chicagolu Charles H. Lyon'dur. Patent kaydına göre başvuru Eylül 1920'de yapılmış, 1.468.306 numaralı ABD patenti 18 Eylül 1923'te verilmiştir. Belge iki hazneli bir düzeni tarif eder: dış gövdeye vidalanan iç hazne, aralarında helis biçiminde uzun bir duman yolu bırakır. Duman iç haznenin dibinden aşağı çekilir, bu yolda yavaşlayıp defalarca yön değiştirir ve taşıdığı katı parçacıkların bir bölümünü alttaki toplanma odasına bırakır. Kurgu, mantığı bakımından kalabaş piposunu (calabash) andırır. Lyon Mfg. Co. adıyla üretilen model 1924'te "The General" adıyla piyasaya sunuldu; seri örneklerde iç hazne bakalitten yapılıyordu.

Modelin akılda kalan adı ise mucidinden değil, kullanıcısından geldi. Charles Gates Dawes (1865-1951) Ekim 1918'de tuğgeneralliğe yükselmiş, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa'nın tazminat düzenini yeniden kuran planla 1925 Nobel Barış Ödülü'nü paylaşmış, 1925-1929 arasında Calvin Coolidge'in başkan yardımcılığını, 1929-1931 arasında da Londra büyükelçiliğini yapmıştı. Kamusal görüntülerinde piposundan neredeyse hiç ayrılmadığı için İngiliz basını pipoya "Old Underslung" adını taktı. 1924 seçim kampanyasında partisi pipoyu hem amblem hem armağan olarak kullandı; gazete sayfalarındaki bu süreklilik modeli kısa sürede ülke çapında tanınan bir nesneye dönüştürdü. Görünürlük tepkiyi de getirdi: Maine'de basılan bir kampanya afişi, gençlere kötü örnek olduğu itirazı üzerine geri çekildi; 1925'te Indianapolis merkezli bir tütün karşıtı dernek Dawes'a telgraf çekerek alışkanlığını bırakmasını istedi. Piponun kamusal kimliğin parçası hâline geldiği başka örnekler için Ünlü Pipo İçicileri maddesine bakılabilir.

Captain Warren piposu

Bu modelin ne patent kaydı vardır ne de adını aldığı kişiye dair sağlam bir belge; dönem metinlerinde geçen "Captain Warren" adının ilk adı bile bilinmez. Bilinen, ilk örneklerin Britanya'da yapıldığıdır. Model, yirminci yüzyılın başında yerleşik firmaların katalog ve fiyat listelerinde görünür: Benson & Hedges'in 1907 kataloğu, Loewe'nin 1910 listesi ve Adolph Frankau & Co.'nun 1912 kataloğu — sonuncusunda "health", yani sağlık piposu başlığı altında. Kapp & Peterson aynı yıllarda kendi Captain Warren'ını "Fiscal" adıyla üretti; BBB ise 1960'larda 1503 numaralı "Warren Drysmoker" modelini çıkardı. Aynı biçim, birkaç İngiliz fabrikasında lüle taşından da işlendi. Science Museum Group kayıtlarına göre koleksiyonda "Captain Warren's filter" tanımlı, briyar gövdeye oturan çıkarılabilir kil hazneli İngiliz yapımı bir örnek bulunur ve 1880-1925 aralığına tarihlenir.

İki piponun kaderi

Dıştan en kolay ayırt edildikleri yer tabandır: Dawes modellerinin tabanı genellikle düzdür ve pipo bir yüzeye oturabilir, Captain Warren'da ise taban çoğunlukla yuvarlaktır. General Dawes'ın görünürlüğü büyük ölçüde tek bir kişinin kamusal varlığına bağlıydı; o sahneden çekildikçe model de üretimden düştü ve bugün neredeyse yalnızca koleksiyon nesnesi olarak anılır. Captain Warren ise yüzyılın büyük bölümünde sessiz kaldıktan sonra İtalyan atölyelerinde yeniden ele alındı; Ser Jacopo, Cavicchi ve Paronelli gibi adların yanı sıra Savinelli de kendi yorumlarını yaptı. Benzer arayışların genel çerçevesi için pipo filtreleri ve sistemleri maddesine bakılabilir.