Pipo Tütünü Tadımı: Daha Disiplinli Olmalı mıyız?
"Tasting Pipe Tobaccos: Should we Become more Disciplined about this?", pipo tütünü tadımının şarap tadımındaki gibi ortak bir yöntem ve söz dağarcığı kazanıp kazanamayacağını tartışan bir yazıdır. Çıkış noktası basit bir sorudur: bir harman için yazılan izlenim, onu okuyan başka bir içici için ne kadar geçerlidir? Yazı, bu geçerliliği zorlaştıran etkenleri sıralayarak pipo tütünü değerlendirmesinin sanıldığından çok daha fazla değişken barındırdığını savunur.
Yazar ve yayım bağlamı
Yazının sahibi Fred J. Hanna, asıl uzmanlık alanı psikolojik danışma ve psikoterapi olan bir akademisyendir. Kendi anlatımına göre uzun yıllar şarap sektöründe çalışmış, çok sayıda kör tadım yönetmiş ve tadım notları içeren bir bülten çıkarmıştır; pipo üzerine yazdıklarını da bu birikime dayandırır. Camianın onursal unvanı sayılan "Doctor of Pipes" 2010'da kendisine verildi. Bu unvan 1998'den beri her yıl Chicago'daki uluslararası pipo fuarında ikişer kişiye sunulur ve adaylar önceki sahiplerinin oyuyla belirlenir. The Perfect Smoke adlı deneme derlemesi NASPC Press'ten çıkmıştır; McClelland için hazırlanan bazı harmanların ortak tasarımcısı olarak da anılır.
Metin ilk olarak North American Society of Pipe Collectors'ın iki ayda bir çıkan bülteni The Pipe Collector'da yayımlandı. Merkezi Columbus'ta bulunan kulüp 1993'te Ohio Pipe Collectors adıyla kuruldu; kurucuları arasında yazar Regis McCafferty de vardır. Üyelik eyalet sınırlarının dışına taşınca kuruluş bugünkü adını aldı, bülten de Mart 1997'den başlayarak The Pipe Collector adıyla çıkmaya başladı. Kulüp geleneğinin genel çerçevesi pipo kulüplerinin tarihi maddesinde ele alınır.
Üç değişken kümesi
Yazının asıl katkısı, tadı etkileyen etkenleri dağınık gözlemler olmaktan çıkarıp üç başlık altında toplamasıdır.
Küme |
Sayılan başlıca değişkenler |
|---|---|
Tütün |
Kesim biçimi, nem oranı, kutunun açılmadan bekleme süresi, yanma sıcaklığı, açığa çıkan duman miktarı, kutudaki koku ile dumandaki kokunun birbirinden ayrılığı |
Pipo |
Hazne ölçüsü, haznenin hangi bölümünün yandığı, hazne duvarındaki karbon tabakasının durumu, piponun ısıyı dağıtma başarısı, piponun temizliği, sap ile ağızlık geçişindeki işçilik |
İçici |
Doldurma sıkılığı, nefes alma hızı ve derinliği, beklenti ve önyargı, kişisel harman tercihi, ağızda kalan kalıntı |
Bu başlıkların birçoğu ayrı maddelerin konusudur: kutunun bekleme süresi tütünün yıllandırılması, hazne duvarındaki tabaka karbon tabakası, hazne ölçüsünün içime etkisi ise pipo haznesi ölçüsü maddesinde ayrıntılanır.
Şarap tadımıyla karşılaştırma
Yazının şaraba başvurması bir denklik kurmak için değil, iki uğraşın nerede ayrıldığını göstermek içindir. Şarap kadehe döküldüğü biçimiyle değerlendirilir; pipo tütünü ise ancak yanıp biçim değiştirerek tadılabilir, üstelik bu yanma daha önce içilmiş tütünlerin izini taşıyan bir haznede gerçekleşir. Hazne duvarındaki tabaka hem düzgün bir içim için gerekli sayılır hem de kaçınılmaz olarak tada karışır. Buna içicinin kendi piposunun kokusunu dışarıdan alamaması eklenir; aynı harman bir başkasının elinde farklı kokar. Şarap tadımında damak arada temizlenip arka arkaya çok sayıda örnek denenebilirken, tütünde ağızda kalan kalıntı böyle bir sıralamayı engeller. Yazı buradan, tadım notlarının tek başına değil ancak koşulları bildirildiğinde anlam taşıdığı sonucuna varır.
Etkisi ve sonrası
Yazının somut önerisi, şarap tadımında yerleşmiş tanımlayıcı terim dağarcığının pipo tütününe uyarlanmasıdır. Camiada bu yönde adımlar atılmıştır: NASPC üyelerine dağıtılmak üzere bir tütün değerlendirme formu hazırlamış, tobaccoreviews.com gibi toplu değerlendirme veritabanları da harmanlar için ortak bir kayıt düzeni oluşturmuştur. Metnin kapanış fikri ise değişken listesinden çıkan doğrudan bir sonuçtur: pipo ile tütün ayrı ayrı değerlendirilebilen iki nesne değil, birbirini tanımlayan tek bir bütündür.