Pres Tütünler ve Flake Piposu Kavramı

Pres tütünler, yaprakların uzun süre basınç altında tutulup kalıplanmasıyla elde edilen biçimlerin ortak adıdır. Flake (dilim), plug (topak), navy cut, rope (halat) ve coin bu ailenin üyeleridir; biçimlerin ayrıntılı dökümü tütün kesimleri maddesinde bulunur. Gevşek şerit kesimlerden iki noktada ayrılırlar: bünyelerinde daha çok nem taşır, belirgin biçimde yavaş yanarlar. Bu iki özellik zamanla "hangi pipo?" sorusunu doğurmuş, camiada flake piposu diye anılan bir tarif ortaya çıkmıştır.

Presin tütüne yaptığı

Presleme yalnızca kalıp vermek için yapılmaz. Sıkışan yığında hava boşlukları kapanır ve sınırlı bir fermantasyon başlar. Sonuç kimyasaldır: uzun presten çıkan bir harmanda yaprakların aromaları birbirine geçer, cinsler tek tek ayırt edilebilir olmaktan uzaklaşır.

Bu ilkenin en uç örneği Perique tütünüdür. Kayıtlara göre 1824'te Louisiana'da Pierre Chenet'nin geliştirdiği yöntemde yapraklar hickory viski fıçılarına doldurulup basınç altında bırakılır; ayda bir basınç boşaltılır, tütün elle havalandırılıp yeniden bastırılır ve olgunlaşma bir yıl sürer.

Pres tütünün denizcilikten gelen bir kolu da vardır. Anlatıldığına göre navy cut adı, gemicilerin yaprakları sicimle sıkıca sarıp sıkıştırması ve gerektikçe uçtan bir dilim kesmesi âdetinden doğmuştur; John Player & Sons 1883'te bu adı ticari marka olarak kullanmaya başlamıştır. İngiltere'de Kendal ise pres tütün geleneğinin merkezi sayılır: kasabada enfiye üretimi 1792'ye uzanır ve Samuel Gawith & Co.'nun 1750'lerde yapılmış bir makineyi hâlâ çalıştırdığı belirtilir.

Hazneye girmeden önce

Pres tütün pipoya birkaç yolla girer: parmak arasında ovulur (rub out), ikiye üçe kırılır, makasla küçük parçalara ayrılır ya da katlanıp bütün hâlde hazneye yerleştirilir. Yöntemlerin karşılaştırması pipo doldurma yöntemleri maddesinde ele alınır. İyice ovulmuş bir dilim görünüş olarak şerit kesime yaklaşır; buna karşılık nemi yüksek kalır, doldurma ve tutuşturma alışkanlıkları da değişmez. Bu yüzden aynı Virginia harmanının presli ve pressiz hâli iki ayrı tütün gibi içilir.

Pipo seçimi

Yavaş yanan ve nemli bir tütünde hazne ölçüsü belirleyici sayılır. Hazne büyüdükçe tek doldurmanın süresi uzar; alttaki tütün de yukarıdan inen ısıya ve rutubete o kadar uzun süre maruz kaldığı için tadının bozulmaya açık olduğu kabul edilir. Bu nedenle pres tütünlerde orta ve küçük boy pipolar öne çıkar; ölçü tartışması pipo haznesi ölçüsü maddesinde ele alınır. Konuyu yazan içiciler 19-22 milimetrelik hazne çapını elverişli bulur; bu aralığın belirgin biçimde üstüne çıkıldığında merkezdeki korun hazne kenarındaki tütünü tutuşturmakta yetersiz kaldığı bildirilir.

Şekilde billiard ve yakın akrabaları (Lovat, Canadian, Liverpool) tercih edilir. Gerekçe hazne kesitidir: dikçe duran ve boyunca çapı fazla değişmeyen bir hazne, tutuşturması zaten güç olan pres tütünde kor cephesinin düzgün ilerlemesine yardım eder. Hafif konik hazneler ile apple, bulldog, rhodesian, dublin ve çapı ölçülü tutulmuş pot da aynı işi görür. Buna karşılık haznesi öne doğru belirgin biçimde yatık şekiller (zulu, horn, oom paul) ve uzun dar bacalı stack biçimleri pres tütünle daha zahmetli kabul edilir.

Terimin kökeni

Flake piposu adlandırması görece yenidir. Kaynaklara göre terim 2000'li yıllarda, İtalyan usta Claudio Cavicchi'ye yaptırılan küçük ölçülü bir seriye ad olarak verilmiş ve oradan yayılmıştır; Cavicchi, 1974'ten beri Bologna yakınlarında pipo yapmaktadır. Terimi ortaya atanlar da dahil olmak üzere pek çok kişi, pres biçimlerinin dilimden ibaret olmadığını hatırlatarak "pres tütün piposu" adlandırmasının daha doğru olduğunu belirtir.