Tütün Kesimleri
Tütün kesimleri (tobacco cuts), pipo tütününün satışa hazırlanırken aldığı fiziksel biçimleri tanımlar. Aynı harman ince şeritler hâlinde doğrandığında, preslenip dilimlendiğinde ya da bükülüp halata dönüştürüldüğünde bambaşka bir karakter kazanır. Kesim, yanma hızından içim sıcaklığına, tat yoğunluğundan tütünü pipoya hazırlama ritüeline kadar deneyimin hemen her yönünü belirler. Bu yüzden kesim bilgisi, Virginia veya Burley gibi cins bilgisinin doğal tamamlayıcısı kabul edilir. Kesim adlarının Türkçe karşılıkları henüz yerleşmediğinden, aşağıda açıklayıcı Türkçe adların yanında uluslararası terimler korunmuştur.
Başlıca kesimler
Kesim |
Tanımı |
İçim etkisi |
|---|---|---|
Şerit (ribbon) |
İnce, uzun şeritler hâlinde doğranmış gevşek tütün; hazır karışımların standardı |
Kolay doldurulur, düzgün ve öngörülebilir yanar |
İnce tel (shag) |
Çok ince kesilmiş uzun teller |
Sıkı doldurulsa bile iyi yanar; hızlı yandığından dikkat ister |
Dilim (flake) |
Günlerce basınç ve ısıyla preslenen tütün kalıbının ince dilimlenmiş hâli |
Yavaş ve serin yanar; tadı yoğundur, hazırlık ister |
Kırık dilim (broken flake) ve hazır ovulmuş (ready rubbed) |
Parçalanmış ya da fabrikada ovularak açılmış flake |
Flake tadı ile şerit pratikliği arasında köprü kurar |
Topak (plug) |
Dilimlenmemiş pres kalıbı; içici dilimini kendisi keser |
Nemini ve tazeliğini uzun süre korur; en zahmetli biçimdir |
Halat (rope/twist) |
Preslenmek yerine bükülerek halat hâline getirilmiş yapraklar |
Yoğun, güçlü ve genellikle yüksek nikotinlidir |
Madeni para (coin/curly) |
Halat ya da rulo hâlindeki kalıbın enine dilimlenmesiyle oluşan daireler |
Yavaş yanar; bütün hâlde ya da ufalanarak doldurulur |
Ufalanır kek (crumble cake) |
Şerit kesim tütünün hafifçe preslenmesiyle yapılan kalıp |
Parmakla kolayca ufalanır; nemini plug gibi korur |
Küp kesim (cube cut) |
Küçük küpler hâlinde doğranmış pres tütün |
İri parçalar yavaş ve serin yanar |
Bu biçimlerin bir bölümü belirli geleneklerle özdeşleşmiştir. Sherlock Holmes'un hikâyelerde içtiği anlatılan "shag", bu ince tel kesimin ta kendisidir. Madeni para kesiminin simgesi sayılan Escudo, bir Virginia-Perique harmanıdır; küp kesimin klasik örnekleri ise Burley temellidir. Ufalanır kek de Cornell & Diehl gibi modern küçük üreticilerin benimsediği görece yeni bir biçim olarak bilinir.
Presleme tadı nasıl değiştirir?
Presleme yalnızca biçim vermek için yapılmaz. Günler süren yüksek basınç ve ısı altında yapraklar âdeta birbirine kaynar; bu sırada gerçekleşen hafif fermantasyon tatları koyulaştırır ve derinleştirir. Aynı harmanın flake hâlinin şerit hâlinden farklı tat vermesinin nedeni budur. Pres biçimler ayrıca nemi daha iyi korur ve açık kesimlere göre çok daha yavaş kurur.
Buradan yaygın kabul gören bir genel kural türetilir: kesim inceldikçe yanma hızlanır ve içim sıcaklığı yükselir; kesim kalınlaştıkça yanış yavaşlar ve serinler, ancak tütünü yanar hâlde tutmak daha fazla beceri ister. Gevşek şerit karışımlar bu yüzden yeni başlayanlara uygun sayılırken topak ve halat gibi biçimler deneyimli içicilerin alanı olarak kabul edilir.
Pres kesimleri hazırlamak
Flake ve benzeri pres kesimler hazneye iki temel yöntemle alınır: dilimi katlayıp bütün hâlde yerleştirmek (fold and stuff) ya da avuç içinde ovarak şerit kıvamına yaklaştırmak (rub out). Hangi yöntemin daha iyi sonuç verdiği, meraklılar arasında bitmeyen bir tartışmadır. Topak biçiminde içici bir adım daha geriden başlar ve diliminin kalınlığını bıçakla kendisi belirler; bu alışkanlık, en eski ticari tütün biçimlerinden birinin günümüze kalan mirası sayılır. Doldurma tekniklerinin ayrıntısı pipo doldurma yöntemleri maddesinde ele alınır; hangi kesim seçilirse seçilsin iyi bir içim, tütünün doğru nem düzeyine getirilmesiyle başlar — bu konu için tütün nemi ve içim öncesi kurutma maddesine bakılabilir.