Mamut Fildişinden Bir Sibirya Piposu: Dunhill Müzesinden Müzayedeye

Mamut fildişinden yapılmış bir Sibirya piposu, künyesi baştan sona belgelenebilen ender antika parçalardan biridir. Yaklaşık yüz yıl içinde Dunhill firmasının kurucusu Alfred Dunhill'in özel koleksiyonundan bir savaş gecesine, uzun bir aradan sonra ABD'deki bir koleksiyona, oradan da bir İngiliz müzayede salonuna uzanan bir yol izledi. Aradaki kopukluğa rağmen tanınabilmesinin sebebi basittir: parça, The Pipe Book'un 1924 tarihli baskısının şömiz sırtında ve iç sayfalarında resmedilmişti.

Parçanın Kendisi

Satış kaydı pipoyu Doğu Sibirya, Samoyed yapımı olarak tanımlar. "Samoyed", Rus İmparatorluğu döneminde kuzeyin Samoyed dillerini konuşan halkları için kullanılan, bugün terk edilmiş bir dış adlandırmadır; Nenetsler bu grubun en kalabalık koludur. Pipo 31,5 santimetre uzunluğundadır; ağza doğru genişleyen bir hazne, sekizgen kesitli uzun bir gövde, sökülebilir bir ağızlık ve taşımaya yarayan deri bir askı bağı taşır.

Malzemesi, yapıldığı coğrafya düşünüldüğünde sıra dışıdır. Yakutistan'daki fildişi oymacılığı üzerine yapılan çalışmalara göre mamut fildişi on sekizinci yüzyılın sonuna kadar çıkarılıp ticarete konu olmamış, sonrasında da yaygın bir malzeme hâline gelmemiştir; dikiş iğnesi, ok ucu ve pipo haznesi gibi işlerde ara sıra kullanılmış, kullanımına çoğu zaman hayvandan af dileyen bir tören eşlik etmiştir.