Bilye Hazneli Fransız Art Deco Pipoları

Bilye hazneli Fransız Art Deco pipoları, yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde Paris çevresindeki atölyelerde yapılmış, yerleşik şekil sistemlerinin hiçbirine tam oturmayan küçük bir pipo takımıdır. Ortak tarif şudur: on iki-on üç santimetre boyunda ince bir gövde, bir uçta lüle taşı hazne, öbür uçta sarı amber ağızlık, tam ortada gümüş ya da altın bir bilye. Bilye süs değildir; vidalı kapağı sökülünce açılan küçük bir odadır ve pipoyu ikiye ayırır.

Paris Atölyeleri ve Dönem

Bu düzeni kayıtlara geçiren firmaların hepsi Fransız kökenlidir. Lancel, 1876'da Angèle ve Alphonse Lancel'in Paris'te açtığı, pipo ve tütün kullanımı gereçleri satan küçük bir dükkân olarak kurulmuştu; firma 1880'lerden sonra ağırlığını deri eşyaya kaydırsa da "A. Lancel" imzalı, boulevard Montmartre adresli bilye hazneli parçaları 1910'lu ve 1920'li yıllara tarihlendirilir. Kayıtlara göre 1860'larda kurulan Sommer Frères hem fabrika hem satış mağazası işleten bir başka Paris firmasıydı; aynı düzenin 1925 dolayına tarihlenen bir örneği bu adla anılır. GBD damgalı benzerleri de bilinir. Bilyeli yapı yalnızca pipolarda kalmamış, dönemin sigara ağızlıklarına da uygulanmıştır. Parçaların bir bölümü, iç astarına yapımcı ya da satıcı kabartması vurulmuş kendi kutusuyla korunmuştur; aktarılan bir örnekte bu kabartma, Paris'in 1800'de açılan en eski kapalı pasajı Passage des Panoramas'taki bir adresi işaret eder. Üslup adı da bu çerçeveye oturur: "Art Deco", adını 1925'te Paris'te düzenlenen Exposition internationale des arts décoratifs et industriels modernes'ten alır; terimin bir dönem etiketi olarak yaygınlaşması ise 1960'ları bulmuştur.