Tabako: Japonya'da Tütün ve Kıyım Geleneği

Tabako, Japoncada tütünün adıdır; sözcük, bitkiyi ülkeye taşıyan Portekizlilerin dilinden geçmiştir. Meiji dönemiyle birlikte sigara yaygınlaşana dek Japonya'da pipoyla kullanılan biçim kizami-tabako olmuştur: yaprakların bıçakla saç teli inceliğinde dilinmesiyle elde edilen ve kiseru adlı ince metal pipoda kuru olarak tüketilen tütün. Bu gelenek, tütünün Avrupa'ya ve Akdeniz'e yayıldığı yüzyılda doğmuş, ancak piponun dünya tarihi içinde kendine özgü bir kol oluşturmuştur.

Tütünün Adalara Gelişi

Tütünün Japonya'ya tam olarak ne zaman ulaştığı bilinmiyor. Bitkinin, 16. yüzyılın ikinci yarısında Portekiz ve İspanya gemileriyle yürüyen nanban ticareti içinde Kyushu'ya girdiği kabul edilir; kimi anlatılar bunu 1540'lara kadar geriye götürse de belgeye dayanan izler ancak 1570'lerden sonra görülür. Tarihi kesin olan ilk kayıtlar 17. yüzyılın başına aittir. 1601'de Hizen'deki Hirado'ya gelen bir Fransisken rahibin yöre derebeyi Matsura Shigenobu'ya tütün tohumu sunduğu, aynı yıl Geronimo de Jesus adlı din adamının da Tokugawa Ieyasu'ya tohum verdiği kayıtlıdır; Hirado Kalesi'nin bulunduğu alandaki bir taş anıt ilk olayı anar. İlk ekimin 1605'te Nagasaki'de yapıldığı belirtilir. Yönetimin sonraki on yıllarda hem kullanmayı hem de ekim alanını sınırlamayı, tütünü pirince elverişsiz topraklara hapsetmeyi denediği, ancak bu yasakların tutmadığı bilinir.