The Lyon Pipe (Dawes Piposu)

The Lyon Pipe, Amerikalı mucit Charles H. Lyon'un 1920'lerin başında Chicago'da geliştirdiği, iç içe geçen iki hazneli bir pipo tasarımıdır. Bugün daha çok Dawes piposu adıyla anılır; bunun sebebi, piponun Amerikan siyasetinin tanınmış bir siması olan Charles G. Dawes'ın elinde âdeta bir kimlik işaretine dönüşmesidir. Sıradan bir atölye buluşunun ulusal bir kampanya simgesine dönüşmesi, pipo tarihinde başka örneği az bulunan bir hikâyedir.

Tasarımın Mantığı

Lyon'un çözümü, hazneyi tek parça oymak yerine ikiye ayırmak üzerine kuruludur. Tütünün yandığı iç hazne, dış haznenin içine vidalanır. Patent metnine göre iç haznenin dışındaki derin diş ile dış haznenin içindeki sığ diş bir araya geldiğinde, ikisi arasında sarmal ve dolambaçlı bir duman kanalı oluşur. Duman bu yolda yavaşlar, yön değiştirir ve içindeki katı parçacıkların bir bölümünü bırakır; ancak bundan sonra iç haznenin altındaki geçitten sap kanalına ulaşır. Patent metni, bu düzenlemenin dumanı "arındırdığını" savunur. Tütünün yandığı bölmeyle ağızlığa giden yol arasına ikinci bir boşluk sokma fikri, kalabaş pipoda da karşımıza çıkan bir yaklaşımdır. Haznenin dibindeki sökülebilir tıpa temizliği kolaylaştırır.

Diş açmanın hem birleştirme hem de süzme işini birlikte görmesi, patentin kendi ifadesiyle dişlere yüklenen "çifte görev", tasarımın en özgün yanıdır. Dönemin duman kanalı arayışlarının bir başka örneği için Falk patenti maddesine bakılabilir.