Pipo Sözcüğünün Kökeni

Pipo sözcüğü, adlandırdığı aletten çok daha eskidir ve kökeninde tütünle en ufak bir ilgisi yoktur. Batı dillerindeki pipe, pipa, Pfeife ailesinin tamamı, Latince pipare fiiline dayanır; bu fiil bir kuş yavrusunun cıvıltısını taklit eder. Fiilden türeyen Halk Latincesi pipa ise o ince sesi çıkaran, boru biçimli basit üflemeli çalgının adıydı. Bugün tütün aletini karşılayan bu ad, önce bir düdüğün, ardından her türlü borunun adı olmuştur. Piponun dünya tarihi düşünüldüğünde bu gecikme şaşırtıcı değildir: nesne, adından yüzyıllarca önce vardı.

Çalgıdan Boruya, Borudan Tütün Aletine

Sözcük Eski İngilizceye pīpe biçiminde girmiş, orada da çalgıyı karşılamıştır. Aynı gövde Almanca Pfeife, Felemenkçe pijp, Danca pibe, İsveççe pipa, İtalyanca ve İspanyolca pipa biçimlerinde yaşar. İngilizcede anlam adım adım genişlemiştir: 14. yüzyılın sonunda vücuttaki kanallar, 15. yüzyılın ortasında org boruları için kullanılır. Ardından ters yönde bir daralma gelir ve genel "boru" anlamı, tek bir aletin özel adına dönüşür. Kökenbilim kaynakları tütün aleti anlamını 1590'lı yıllara tarihlendirir; Alfred Dunhill'in aktardığına göre büyük İngilizce sözlüğün verdiği ilk kayıt 1594'tür. Sözcüğün bu alete kim tarafından ve tam olarak hangi yılda yakıştırıldığını gösteren bir belge ise bugüne ulaşmamıştır.