Mortadan Pipo Yapımı

Mortadan pipo yapımı, briar pipo yapımından en çok ham maddenin nereden ve nasıl geldiği noktasında ayrışır. Funda kökü (briar) blokları kesilmiş, boylanmış ve kurutulmuş olarak sipariş edilebilir; morta ise küçük ekiplerin bataklıktan elle söktüğü, yıllarca bekletilmesi gereken ve büyük bölümü fireye giden bir gövdedir. Sınırlı çıkarma izni, uzun kurutma ve yüksek fire biçimindeki bu üç darboğaz, morta pipoyu sayıca az ve neredeyse tümüyle el işçiliğine dayanan bir alan olarak bırakmıştır.

Bataklıktan Söküm

Pipo yapımında adı en çok geçen morta kaynağı, Fransa'nın Loire-Atlantique bölgesindeki Brière bataklığıdır. Grande Brière Mottière denen yaklaşık yedi bin hektarlık alan yirmi bir komünün ortak mülkiyetindedir; 1838'de kurulan sendikal komisyon, Brière Bölgesel Doğal Parkı ile birlikte kimin ne kadar ve hangi tarihlerde çıkarabileceğini yıllık anlaşmalarla belirler. Su ancak sonbaharda çekildiği için pencere dardır: güncel düzenlemede 15 Eylül-30 Ekim arası, yani yılda altı haftaya yakın bir süre. Alana iş makinesi sokulmaz. Arayıcılar uzun bir metal şişi turbaya saplayarak zemini yoklar; şiş sert bir kütleye çarptığında nokta işaretlenir, gövdenin sınırları art arda sondajlarla çıkarılır. Söküm kürek ve belle yapılır, gövde taşınabilir parçalara bölünür, açılan çukur aynı gün doldurulup üst örtüsü yerine konur. Kayıtlara göre gövdelere bir metreyi aşan derinliklerde de rastlanır. Çıkarılan odunun ancak yüzde on ile yirmisi işlenebilir niteliktedir.