Ebenhart's Handmade Pipes

Ebenhart's Handmade Pipes, Güney Afrika'nın Batı Cape eyaletine bağlı Calitzdorp kasabasında çalışan küçük bir el yapımı pipo atölyesidir. Atölyenin arkasındaki isim Ebenhart Botha'dır; resmî tanıtımına göre 1993'ten bu yana pipo yontmaktadır. Afrika kıtasında bugüne ulaşmış pipo atölyesi az olduğundan, Calitzdorp'taki bu tek kişilik işlik kıtanın pipo üretimi açısından sayılı örneklerinden biri kabul edilir.

Usta ve atölyenin oturması

Botha'yı yetiştiren kişi, Alman asıllı pipo ustası William Mattner'dir. Kayıtlara göre yanında geçirdiği eğitim dönemi 1993 ile 1995 arasına yayılır; bu bilgi büyük ölçüde ustanın kendi anlatımına dayanır ve bağımsız bir belgeyle desteklenmiş değildir. Yine de Mattner çizgisinin Orta Avrupa işçilik alışkanlıkları, Calitzdorp atölyesinin ölçü ve bitiriş anlayışında izlenebilir.

Atölye yıllar içinde yalnızca bir tezgâh olmaktan çıktı. Bugün aynı adres, pipo işliğinin yanında bir yeme içme bölümü ve bıçak gibi başka el işlerini de barındıran karma bir mekân olarak biliniyor.

Kullanılan ağaçlar

Botha'nın tezgâhında funda kökü (briyar) tek başına değildir; yörenin sert ağaçları da düzenli olarak işlenir. Bunların başında yerel adıyla kurşun ağacı denen Combretum imberbe ile mpingo ya da Afrika abanozu diye anılan Dalbergia melanoxylon gelir. İkisi de olağanüstü yoğun, ağır ve koyu renkli odun verir. Bu tercih, atölyeyi pipo yapımında kullanılan alternatif ağaçlar konusunun yaşayan bir örneği durumuna getirir; briyar dışı türlerin ısıya nasıl davrandığı sorusu bu tür atölyelerde deneyle yanıtlanır.

Afrikaanca adlar ve noktalı derece

Atölyenin en tanınır yanı, şekillerine verdiği adlardır. Katalogdaki her biçim Afrikaanca bir sözcükle anılır: Uitspan, Appel, Bakkie, Plaasbrak, Kommando ve kasabanın kendi adını taşıyan Calitzdorp bunlardan birkaçıdır. Adlandırma yerel dili öne çıkarma amacı taşır. Öte yandan bu adlar birer üretim kalıbı değil, elde biçimlenirken esneyen yönlendirmelerdir; sonuçta aynı ada sahip iki gövde arasında gözle görülür farklar bulunabilir. Kâse ve gövde yüzeylerinde elle yapılan oyma bezeme yaygındır, damar dokusunu belirginleştiren koyu ve canlı renklendirmelere de sık başvurulur.

Atölyenin kendine ait bir derecelendirme düzeni de vardır: ağızlığa yerleştirilen iki, üç veya dört nokta piponun sıralamadaki yerini gösterir, dört nokta en üst basamağa karşılık gelir. Bu noktaların yaban domuzu dişinden yapıldığı belirtilir; ayrıntı yalnızca atölyenin kendi tanıtımına dayandığı için doğrulanmış sayılmamalıdır. Botha, ayrıca kendi geliştirdiği bir yoğuşma düzeneği kullandığını söyler; bu tür çözümler pipo filtreleri ve sistemleri başlığı altında ele alınan atölyeye özgü denemelerin bir örneğidir.