Lanier (Paul Lanier)

Lanier, Fransız pipo oymacısı Paul Lanier'nin adını taşıyan imzadır. Lanier, seri üretimin ağır bastığı bir dönemde figürlü pipo oymacılığını sürdüren az sayıdaki ustadan biri olarak anılır ve mesleğin merkezi Saint-Claude kasabasının yirminci yüzyıl sonundaki en tanınmış simalarından sayılır.

Ahşap heykelciliğinden pipoya

Lanier, Burgonya'nın Saône-et-Loire bölümündeki Pierre-de-Bresse'de doğdu; kaynaklar doğum yılını 1931 ya da 1932 olarak verir. Pipo değil, mobilya oymacılığı öğrenerek başladı: on dört-on beş yaşlarında Chalon-sur-Saône'da çıraklığa girdi; dört yıl boyunca modelleme, desen çizimi ve oyma çalıştı ve ahşap heykelcilik alanında mesleki yeterlik belgesini aldı. Bu eğitim, sonraki işlerinin belirleyici özelliği olacaktı; Lanier pipoya bir tütün aracından çok küçük ölçekli bir heykel gibi yaklaştı.

1955'te kendi işini kurdu; ilk yıllarda ürettiği şey pipo değil, oyma hediyelik eşyaydı. Zanaatın pipoya uyarlanmasını ise Saint-Claude'da Epely adlı bir ustanın yanında öğrendi. Ardından uzun süre bağımsız bir taşeron gibi çalıştı: kaba ve orta işçiliği kendi tezgâhında yapıp bitirme aşamasını fabrikaya bıraktığı Butz-Choquin için yılda beş bin dolayında parça ürettiği aktarılır. 1980'lerden itibaren tümüyle kendi adına çalışmaya yöneldi.

Ustalık unvanları ve Confrérie

Lanier'nin adını Fransa'da öne çıkaran şey, ülkenin en saygın zanaat sınavı olan Meilleur Ouvrier de France yarışmasındaki başarısıdır. Unvanı iki ayrı dalda kazandı: 1991'de pipo oymacılığında, 1994'te pipo tornacılığında. Bu iki unvanı birlikte taşıyan tek pipo ustası olduğu kabul edilir; oymacı el becerisiyle tornacı ölçü disiplinini aynı kişide birleştirmesi, işlerinin hem figüratif hem teknik açıdan tutarlı olmasını sağlamıştır.

1983'te Saint-Claude'un pipo ustaları loncası Confrérie des Maîtres-Pipiers'te Denis Vincent'in yerini aldı. O tarihten sonra, loncanın her yıl seçtiği "Fransa'nın Birinci Pipo İçicisi" için o kişinin portresini taşıyan bir pipo oymak Lanier'nin işi oldu; bu tek parçalık çalışmaların her birinin üç haftaya varan bir emek gerektirdiği aktarılır. Lanier ayrıca Paris, Tokyo ve Amsterdam gibi merkezlerdeki sergilerde eser gösterdi ve müşterinin getirdiği tasarımlara göre siparişle çalıştı.

Malzeme, biçim ve miras

Atölyenin ana malzemesi briyar olmakla birlikte, Lanier'nin şimşir gibi başka sert ağaçlarda da oyma yaptığı müzayede kayıtlarından bilinmektedir. Ağızlıklarda ebonit, akrilik ve boynuz kullandığı aktarılır. Konu dağarcığı klasik oyma pipo geleneğinin izindedir: insan yüzleri ve portreler, hayvan figürleri, kafatası gibi vanitas motifleri ve anlatısal sahneler. Bu işlerde hazne çoğu zaman kompozisyonun içine gizlenir, yani figür haznenin üzerine eklenmiş bir süs değil, haznenin kendisidir.

Paul Lanier 11 Haziran 2015'te öldü ve atölyesi devam ettirilmedi. Eserlerinin bir bölümü Saint-Claude'daki Pipo ve Elmas Müzesi'nde sergilenmektedir. Lanier bugün, briyar devriminin doğduğu kasabada elle oyma geleneğinin son büyük temsilcilerinden biri olarak değerlendirilir.