Martin Romijn

Martin Romijn, Hollanda'nın Utrecht eyaletinde, Linge kıyısındaki Leerdam'da çalışan ve taş işçiliğinden gelen bir pipo yapımcısıdır. 1969 doğumlu usta pipoyla yirmi yaşında, 1989'da tanıştı; kendi piposunu yapmaya ise ancak 2016'da başladı. Üretimini evindeki atölyede tek başına sürdürür; bu ölçek, tek kişilik atölyelerin alışılmış düzenidir.

Taştan gelen bir meslek

Okulu bitirdikten sonra dört yıl Hollanda deniz piyadelerinde görev yaptı; ordudan ayrılınca güvenlik alanında ve bir motosiklet dükkânında çalıştı. Dükkânın iflası onu yeniden meslek edinmeye zorlayınca taş kesme ve yontma ustalığına yöneldi; bu iş, kayıtlara göre otuz yıla yakın süre asıl geçim kaynağı oldu. Mezar taşından kapı ve pencere eşiğine, mutfak tezgâhından banyo ve şömine kaplamasına uzanan bir yelpazede iş çıkardı; çekiç ve keskiyle yürütülen eski yöntemlerin yanı sıra süsleme oymacılığını da öğrendi. Taş seçiminde Belçika sert taşı ile Jura taşını öne çıkarır, ikisini de içlerindeki fosiller ve kristaller için sever. Mermer, granit, oniks ve taşlaşmış ağaç da tezgâhından geçmiştir.

Aksesuar üretimi bir sakatlığın ardından başladı: çapraz bağının kopması üzerine geçirdiği diz ameliyatı onu bir yıl kadar iş dışında bıraktı. Bu boşlukta atölyeden artan taş parçalarını tütün bastırıcıya (tamper) dönüştürdü, ilk örnekleri dönemin pipo haber gruplarında paylaştı ve 2003'te bu işler için kendi internet sitesini kurdu. Üretim zamanla küllüklere, manyetik ve gövdesi havada duruyormuş izlenimi veren pipo sehpalarına genişledi. Yürümesini güçleştiren ilerleyici bir rahatsızlık taş işinin fiziksel yükünü kaldıramaz hâle getirdiğinde, arkasında on yılı aşan bir aksesuar birikimi vardı.

Pipo yapımına geçiş

Romijn pipo yapımına 2016'da, büyük ölçüde kendi kendine öğrenerek başladı. Önce elindeki estate pipoların gövdelerini yeniden biçimlendirerek malzemeyi tanıdı; anlatıldığına göre bu denemelerden biri eski bir Vauen üzerinde yapılmıştı. Ardından önceden delinmiş briyar bloklarla çalışmaya geçti; yine anlatıldığına göre ilk blokları Belçikalı usta Nick Ramaekers armağan etmişti. İlk yıllarda Alman usta Dirk Heinemann'dan zaman zaman yol gösterici destek gördü; bunun dışında öğrendikleri denemeye ve çevrim içi zanaat kaynaklarına dayanır.

Atölyenin belirleyici aleti, anne babasının cesaret vermek için armağan ettiği ahşap tornadır; üretimin ciddileşmesini Romijn bu tezgâha bağlar. Metal torna yerine ahşap tornada ısrar etmesi, hazne çevirirken bulduğu hareket serbestliğiyle açıklanır. Yanına şerit testere, zımpara diski, gevşek bantlı zımpara, parlatma makinesi, Dremel ve el aletleri eklenir. Kullandığı briyar İtalya'dan gelir; ağızlıklarını ebonit ve akrilikten yapar.

Biçim anlayışı

Kendi işlerini "organik" diye tanımlar. Taş yontarken benimsediği tutumu briyarda da sürdürür: önceden çizilmiş bir tasarıma bağlı kalmak yerine biçimi malzemenin damarına ve kusurlarına göre belirler. Bu yüzden tek bir blokla uzun süre uğraşmak ve işin ortasında yön değiştirmek, serbest biçim (freehand) çalışmanın olağan parçası sayılır.

Portföyünde yumurta, elma, çilek ve palamut çağrışımlı yuvarlak gövdeler ile geniş hazneli Dublin ve brandy kalıpları ağırlıktadır. Workpony, Workhorse ve Buster kendi ad verdiği modellerdir; ilk ikisinin bambu boyunlu türevleri de üretilir. Danimarka okulunun ustalarına duyduğu hayranlığı açıkça dile getirir; özellikle Poul Winsløw'un işlerini önemser ve ustayla 2018'de tanışmıştır.