Weingott

Weingott, Londra'da Fleet Street'te tütüncülük yapan Samuel Weingott'un 1883'te kurduğu S. Weingott & Son atölyesinden doğan İngiliz pipo markasıdır. Britanya'da funda kökünden (briyar) pipo üretiminin yerlileşmesinde erken bir eşik sayılır. Marka, yirminci yüzyılın büyük bölümünde Londra ticaret rehberlerinde kayıtlı en eski briyar pipo üreticisi olarak anılmıştır.

Tütüncü dükkânından atölyeye

Kayıtlara göre Weingott, 1859'dan itibaren Fleet Street'in 3 numarasında tütüncülük yapıyordu; yıllar içinde tütün üzerine biriktirdiği bilgi, onu malzemenin kendisiyle uğraşmaya götürdü. 1865 ile 1870 arasında briyar üzerinde denemelere giriştiği, düzenli üretime ise 1883'te geçtiği aktarılır. O yıllarda İngiltere'de satılan briyar pipoların neredeyse tamamı Kıta Avrupası'ndan geliyor, yerli üretim ise ağırlıklı olarak kil pipo demek oluyordu. Weingott'un girişimi, briyarın Saint-Claude'da başlayan yükselişinin Londra'daki karşılığını kurmaya yönelik ilk ciddi adımlardan biridir.

Sektörün girişime bakışı başlangıçta kuşkuluydu; işin tutmayacağını söyleyenler çoktu. Buna karşılık atölye, kuruluşundan itibaren on altı yıl içinde ülkenin en büyük pipo üreticileri arasına girdi ve sömürgelere ihracat yapar hâle geldi. Kurucunun 1899'da bir İngiliz dergisine verdiği söyleşiye göre bu büyüme, ülke çapında bir pipo yapımcıları sendikasının kurulmasına yetecek bir işgücü doğurmuştu.

Üretim anlayışı

Markanın kendini ayırdığı nokta iş bölümüne yaklaşımıydı. Dönemin pek çok atölyesinde bir pipo, her biri tek bir parçadan sorumlu işçilerin elinden geçerek tamamlanırken, Weingott bir pipoyu baştan sona tek ustaya yaptırma ilkesini benimsedi. Bu yaklaşım, özellikle sap ile ağızlığın oturmasında daha tutarlı sonuç verdiği gerekçesiyle savunulmuştur.

Kurucunun aynı yıllarda açıkça anlattığı ikinci mesele, ıskarta briyarın piyasaya nasıl döndüğüydü. Anlatıya göre çatlaklı ve boşluklu bloklar ucuza elden çıkarılıyor, kusurlar macun kıvamında bir dolguyla kapatılıyor, sonra ahşap permanganat çözeltisinde koyulaştırılıp vernikleniyordu; ortaya çıkan kestane rengi yüzey, yakından bakılmadıkça hatayı gizliyordu. Weingott bir noktadan sonra kendi kusurlu bloklarını satmayı bırakıp yakmayı seçtiğini belirtir. Boyasız yüzeye duyulan güveni ise basit bir ölçüte bağlar: doğal briyar yıllar içinde kararsa bile damarını göstermeyi sürdürür.

Damgalar

Pipolarda genellikle sapın sol yanında "Weingott" ve altında "London" damgası bulunur. Savaş sonrası örneklerde "The Weingott Pipe" biçimi de görülür. Gümüş bilezikli örneklerde bileziğe firmanın kısaltması ve Britanya ayar damgaları vurulmuştur; damga arşivlerinde hem Londra (leopar başı) hem Birmingham (çapa) ayar dairesinden geçmiş parçalar kayıtlıdır. Ayar damgasındaki yıl harfi, bu pipoları yılına kadar tarihlendirmeye imkân verdiği için Weingott'ta gümüş bilezik, koleksiyoncu açısından ayrı bir bilgi kaynağıdır.

El değiştirmeler ve sonu

Aile işletmeyi 1930'larda elden çıkardı. Bu tarihten sonra ad birkaç sahip arasında dolaştı ve zaman zaman başka atölyelerde üretilmiş pipolara vurulan bir marka adına dönüştü. 1980'de, Comoy's of London ve Loewe & Co. gibi köklü Londra adlarını da bünyesinde toplayan Cadogan grubu markayı satın aldı; grubun üretimi Southend-on-Sea'deki tek fabrikada toplaması, adın eski kalite düzeyinden uzaklaşmasına ve bir süre sonra tümüyle kullanımdan kalkmasına yol açtı. Atölye dönemine ait erken örneklere ikinci el (estate) dolaşımında ancak seyrek rastlanır; bu parçalar koleksiyoncular arasında dönemin Londra işçiliğini temsil eden örnekler sayılır.