Pipo Şekillerinin Sınıflandırılması

Pipo şekillerinin sınıflandırılması, aynı biçimi farklı üreticilerin farklı adlarla anmasından doğan karışıklığı düzene sokma çabasının adıdır. Pipo yapımında şekil adları hiçbir dönemde bir standart kuruluşa bağlanmamıştır; adlar atölyeden atölyeye, katalogdan kataloga aktarılarak yerleşmiştir. Bu yüzden bir pipoyu tanımlarken üç ayrı düzey birlikte kullanılır: geleneksel ad, gövde duruşu ve üreticinin kendi numarası. Klasik pipo şekilleri maddesi bu adların dağarcığını verirken bu madde sistemin kendisini ele alır.

Aile Mantığı

Şekiller tek tek değil, akrabalık halkaları hâlinde düşünülür. Yaygın kabule göre çıkış noktası Billiard'dır: Lovat, Liverpool, Canadian, Lumberman, Pot, Panel, Apple ve Dublin gibi biçimler aynı temel gövdenin oran, boyun (shank) uzunluğu ve ağızlık (stem) düzeni değiştirilerek elde edilmiş türevleri sayılır. Bir şekli tanımlarken bu nedenle adı ezberlemek yetmez; lülenin (bowl) koniklik derecesi, duvar kalınlığı, boyun kesiti ve topuk biçimi gibi ölçülebilir nitelikler ayırt edicidir. Pipo anatomisi maddesindeki terimler bu ölçülerin ortak dilidir.

İkinci eksen duruştur. Düz (straight) ve bükük (bent) ayrımı başlı başına bir şekil değil, mevcut şeklin önüne getirilen bir niteleyicidir; Bent Billiard ile Billiard aynı ailenin iki hâlidir. Klasik kalıpların tamamen dışına çıkan gövdeler ise freehand başlığı altında toplanır ve şekil adıyla değil, tasarımcısının imzasıyla anılır.

Fabrika Numaraları

19. yüzyıl sonundan itibaren büyük fabrikalar adların belirsizliğini sayılarla aşmayı denedi. Comoy's, kayıtlara göre 1909 tarihli kataloğunda şekillerini hem adlandırdı hem numaraladı; ancak bu numaraların pipoların üzerine damgalanması ancak 1920'lerde yaygınlaştı ve bilinen en erken damgalı örnek 1925'e tarihlenir. Comoy's numaraları uzun süre üç haneliydi; markanın 1979'da Cadogan bünyesine geçmesinden sonra dört haneli kodlar da görülmeye başlandı.

Dunhill, tek bir sayıyı çok katmanlı bir koda dönüştürdü. Markanın olgunlaşmış sisteminde kodun ilk hanesi lüle boyutu grubunu, ikincisi ağızlık biçimini, kalan haneler ise şeklin kendisini gösterir; örneğin 4103, dördüncü gruptan konik ağızlıklı bir Billiard'a karşılık gelir. Bir ile altı arasında numaralanan grup ölçeği kayıtlara göre 1954'te devreye girdi ve kabaca hazne hacmiyle örtüşür, ancak şekilden şekle sapma gösterdiği için kesin bir ölçü sayılmaz. Grup numarasının şekil numarasının ilk hanesi olarak kodun içine yerleşmesi ise daha geç, anlatıldığına göre 1970'lerin ikinci yarısında gerçekleşti; öncesinde grup ayrı bir damga olarak basılıyordu. Charatan'ın bir ile altı arasındaki kendi sıralaması da benzer bir mantık taşır; aynı numaranın iki markada aynı boyutu göstermediği bilinir.

Sistemin Sınırları

Bu kodlar marka içinde tutarlı, markalar arasında çevrilemezdir: bir numaranın anlamı ancak onu basan üreticinin çizelgesiyle çözülür. Arşivlenmiş şekil çizelgeleri bu yüzden ikinci el pipoların tanımlanmasında ve tarihlendirilmesinde temel araç kabul edilir. Adların kökeni tarafında ise belgesel dayanak çok daha zayıftır; pek çok şekil adının hikâyesi sözlü gelenekle taşınmıştır ve bu konudaki tartışma briar pipo şekil adlarının kökeni maddesinde ayrıca ele alınır.