College Class Pipes: Amerikan Üniversitelerinin Sınıf Pipoları

College class pipes (üniversite sınıf pipoları), 19. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl ortasına kadar Amerikan kampüslerinde yaşamış bir öğrenci geleneğinin ürünüdür. Tek bir ad altında aslında iki ayrı âdet birleşir: mezuniyet töreninde topluca içilip ardından kırılan tören piposu ile öğrencinin yıllarca taşıdığı, haznesine okulunun baş harfi ve mezuniyet yılı işlenmiş kişisel pipo.

Törende İçilen ve Kırılan Pipo

Doğu kıyısının köklü üniversitelerinde ders yılının kapanışı, son sınıf öğrencilerinin halka olup tek bir hazne dolusu tütünü sırayla içtiği bir törenle kutlanırdı. Yale'de bu tören Class Day (Sınıf Günü) adıyla anılır; üniversitenin kendi anlatımında geleneğin yüz elli yılı aşkın bir geçmişi olduğu belirtilir, kayıtlara göre başlangıcı 1859'dur. Töreni noktalayan hareket okuldan okula değişirdi: Yale'de pipolar yere çarpılarak kırılır, Princeton'da ise Nassau Hall'un güneyindeki Cannon Green'de 1840'tan beri yarı gömülü duran topa fırlatılarak parçalanırdı. Törenlerde kullanılan pipoların uzun saplı kil pipolar olduğu aktarılır; bu uzun sap, churchwarden adıyla bilinen biçimin de ayırt edici özelliğidir. Piponun kırılması, öğrencilik günlerinin kapandığını simgeliyordu.

Bazı okullarda pipo mezuniyeti değil, sınıflar arası çekişmeyi konu alırdı. Washington & Jefferson College'da 1870'ler ve 1880'lerde birinci ve ikinci sınıflar arasında düzenlenen yıllık atletizm karşılaşmalarının açılış töreninde bir "Pipe of Peace" içilirdi. Ad, dönemin Amerikan yerlilerine dair popüler imgesinden ödünç alınmıştı; barış çubuğu teriminin İngilizcede deyimleşmesi de aynı yıllara rastlar.

Harf, Rakam ve Sınıf Pipo Komiteleri

Kişisel sınıf piposu bu tören geleneğinin yerini almadı, yanına eklendi. Önce haznenin dışa bakan yüzüne okulun baş harfini taşıyan gümüş bir plaka kakılmaya başlandı. Kayıtlara göre asıl adımı New Haven'lı tütüncü Lew L. Stoddard attı ve 1900 dolayında harfin iki yanına mezuniyet yılının rakamlarını ekledi; 1908 tarihli bir ilanında kendisini sınıf piposundaki rakamların mucidi olarak tanıtır. Aynı yıllarda Yale öğrencilerinin alışılmış sınıf bastonu yerine sınıf piposunu benimsediği aktarılır.

Gelenek kısa sürede kendi kurumunu yarattı. Her sınıf kendi "sınıf pipo komitesi"ni kurar, komitenin derlediği tasarımlar arasından o yılın piposu sınıfın oyuyla seçilirdi. Seçilen tasarım, harf ve rakam işçiliğini üstlenecek bir tütüncüyle yapılan anlaşmaya dönüşürdü; hazne için genellikle o sezonun gözde markası önerilir, anlaşma ise yeterli sayıda öğrencinin sipariş vermesi koşuluna bağlanırdı. Kaynaklarda bu eşik çoğu kez yüz öğrenci olarak geçer. Düzen, 1900'lerin başından 1920'lerin sonuna dek böyle yürüdü.

Piponun Kendisi ve Tedarikçiler

Seçilen pipolar çoğunlukla dönemin tanınmış funda kökü (briar) markalarındandı; günümüze ulaşan örneklerde bulldog biçimi sık karşımıza çıkar. Daha mütevazı örnekler de vardır: koleksiyonlarda harf ve rakam taşıyan mısır koçanı pipolar bulunur. Tedarik tarafında kampüs çevresinin tütüncüleri öne çıkar. 1856'da Philadelphia'da açılan John Middleton, sonradan eklenen dükkânları ve posta yoluyla sipariş kolu sayesinde ülke çapında bir adres hâline gelmişti; Yale kampüsünün birkaç adım ötesinde 1934'te açılan Owl Shop ise sonraki kuşakların Yale sınıf pipolarında başlıca kaynak sayılır.

Geleneğin Sönüşü

1929'da başlayan Büyük Buhran'la birlikte sınıf piposu kayıtları seyrelir; daha önce yalnızca üst seriler seçilirken bu on yılda alt markalara inildiği görülür. Gelenek 1940'larda geri döner, ancak eski coşkusunu bulamaz. İkinci Dünya Savaşı'nın ardından kampüslerde sigaranın yaygınlaşması, piponun öğrenci simgesi olma konumunu aşındırır ve 1960'ların başında sınıf piposu geleneği fiilen sona erer. Gelenek yine de kültürel kayıtta iz bırakmıştır: Eugene O'Neill'in 1933'te sahnelenen, olayları 4 Temmuz 1906'da bir Connecticut kasabasında geçen Ah, Wilderness! oyununda Yale'li genç Arthur'un elinde, haznesinde büyük bir "Y" harfi ve iki yanında sınıf rakamları taşıyan ağır bir sınıf piposu bulunur.