Ulmer Maserholzpfeifen (Ulm Kök Ahşabı Pipoları)

Ulmer Maserholzpfeifen, Güney Almanya'da Ulm ve çevresinde ağaç kökünden ve gövde urundan oyulan, çoğu işlemeli bir gümüş kapakla tamamlanan pipoların ortak adıdır. Briar (funda kökü) Avrupa tezgâhlarına girmeden çok önce yaygınlaşan bu üretim, lonca çatısı altına hiç alınmadığı için sonuna kadar kırsal bir yan uğraş olarak kaldı; yine de bölgenin adını taşıyan bir pipo tipi doğurdu. Buradaki "Ulm" yalnızca bugünkü şehri değil, şehrin egemenliğine giren geniş kırsalı da anlatır: Geislingen, Söflingen, Pfuhl, Waldstetten ve Rechberg bu ağın bilinen halkalarıdır.

Loncasız Bir Zanaat

Kayıtlara göre konuya ilişkin en erken belge 1695 tarihlidir. Birkaç yıldır ahşap tütün piposu yaptıklarını ve gövdelerini gümüş ile tombak levhayla kapladıklarını bildiren iki zanaatkâr, şehir meclisinden bir nizamname ve lonca statüsü ister; talep aynı yazın sonunda, işi ne usulünce öğrendikleri ne de gezerek pekiştirdikleri gerekçesiyle geri çevrilir. Yirmi yıl sonra Geislingen'deki pipocular elli kişi olduklarını söyleyip kendi loncalarını istediğinde de sonuç değişmez; 1716'daki ikinci ret, pipoculuğu kalıcı biçimde "serbest zanaat" hânesine yazar. Bunun iki yüzü vardı: usta hakkı, çıraklık zorunluluğu ve çalışan sayısı sınırı yoktu, ama pipocular loncalı esnafın satış ayrıcalıklarıyla sürekli çekişti; 1824'te pipo sapı ticareti bile onlara kapatıldı.

Yan uğraş olması atölyeleri küçük tutmadı. Kayıtlara göre 1790'da kardeş iki pipocu, Ulm'deki tezgâhlarının yanı sıra Langenau, Rechberg ve Söflingen gibi yerleşimlerde onlarca kişiyi evlerinde çalıştırıyordu. Yine de işi asıl geçim kaynağı sayanların sayısı 18. yüzyılın sonu ile 1812 arasında kırk beşi aşmadı. Waldstetten'de 1790–1800 dolayında altmış ustanın bu işle uğraştığı yerel kayıtlara geçmiştir.